ТАНГАЙХА

үйлэ ү. 1) унаха, һунажа унаха (падать или валиться, вытянувшись во весь рост): Сагаан хуһан шиидамуудые далайһан хүнүүдшье … Ута Тогооной һургаагта шэрбүүлэн, ори бархи табилдан тангайна (Ж. Балданжабон); тангайжа унаха һунажа унаха (падать, растянувшись); тангайжа хэбтэхэ халбайжа, галбайжа хэбтэхэ (лежать, развалившись): Борсогорхон хүбүүнэй боһого алхажа ороходонь, хаан найман зүһэнэй гадартай ноохолой дэрэ дээрээ энэ үдэр ехэ ууртай, ехэ уйдхартай уримжагүй тангайжа хэбтэнэ (Арадай онтохонһоо); 2) шэлж. үхэдхэн унаха, диилдэхэ (падать замертво, быть сражённым насмерть): Ямар үбшэнэй хүрэжэ тангайһыень шүдхэр ажарайнь унхидаха һэм (А. Жамбалдоржиев); ангайха тангайха муудаха, үхэхэ (умирать, ≈ отдавать концы): Ангайн тангайн хэбтэһэн / Арбан табан тархитай / Абарга хара хаанай… (Х. Намсараев); 3) шэлж. тушаалһаа буулгагдаха, шэрээһээ халиха (лишаться занимаемой должности): Хоёр нюуртай үхэдэл, минии тангайгаа һаа, удаадахи түрүүлэгшые альгаа дэлгэжэ угтаад, намайе газар гахай болотор муушалхаш (Ш.-С. Бадлуев); шэрээһээ тангайха тушаалһаа сүлөөлэгдэхэ, хаягдаха (слететь с должности): «Зүгөөр бүхы арад түмэнэй ууртайгаар бодоо һаань, залд гэхэһээ байха, шэрээһээшье тангайхань гайхалгүй ааб даа» гэжэ Намсарай бодобошье, юуншье гэжэ абяа гарабагүй (Ж. Балданжабон); 4) барг. бүгсынгөө дээрэ гаратарнь урагшаа тонгойхо (сильно наклоняться вперёд): Жаахан үхибүүдэй уусыень аршахадаа, тангай гэжэ хэлэдэг; тангайгаад хортоошхо түүхэ тонгойгоод хартаабха түүхэ (собирать картошку внаклонку, согнувшись).