УЛА

1. юум. н. 1) хүнэй болон амитадай хүлэй, табгайн доодо тала (подошва ноги): Гэшхэжэ байһан газарынь наранда хэмгүй ехээр шарагдашаһан байжа, хоёр хүлэйнь ула шатажал, шатажал байна (Ч. Цыдендамбаев); оройһоо ула хүрэтэр дээрэһээ доошоо, бүхы бэе (с головы до пят): Оройһоом ула хүрэтэр тэрэ намай агшан зуура шэнжэлээд, асуунгяар урдаһаам хараба (С. Доржиев); 2) гуталай оёор (подмётка обуви): Хэды паар гуталай эсхэһэн ула абажа гараһамни, ехэ туһа болоо (Б.-Б. Намсарайн); ◊ ула долёохо нилтаганаха, һүүлээ шарбаха (заискивать): Хүлэйнь ула долёогоогүй гүйжэ ябаһан Намдаг баян тэрэнэй нюурта нёлбохол! (Д. Батожабай); улаяа тоһодон тэрьедэхэ табижа арилха, шардайса орохо (улепётывать); ула болгохо доромжолхо, элэг наадан болгохо (унижать, оскорблять, издеваться): – Би тиигэжэ үрэ бэеынгээ үйлэ юрөөлые баяд ноёдой ула болгожо, хог шоройдо худхуулхагүйб (Х. Намсараев); ула болохо хойшоо гараха, хэрэгээ алдаха (отходить на задний план, выходить в тираж): Урданай юумэн ула боложо, улаан залаатай сэсэгүүдэй сүлөөтэй арюунаар наран доро ургажа байхада, шэнэ ёһоор ёһолхо ёһотойбди (Ц.-Д. Хамаев); 3) мухаридаг, халтирдаг юумэнэй оёор, газар туладаг хубинь, талань (основа, основание, нижняя часть чего-л.): Шаргын улада саһан шаршаганахаяа болёо (Б. Санжин, Б. Дандарон); 4) мүр, ямар нэгэ нюруу дээрэ үлэһэн юумэнэй сараа (след); ула мүр мүр сараа (следы): Тиихэдээ хулгайлһан хоёр толгой малайтнай ула мүрынь мүнөө танай хүзүү орёобо гээшэ (Б. Ябжанов); ула үндэһөөрөө мүр сараагүйгөөр, оро һэегүй, мүр һураггүйгѳѳр (бесследно): Гансал дайн дажар гээшэнь ула үндэһөөрөө сарагдаг лэ сааш (М. Осодоев); ○ мүр гэжэ үгэтэй парн. хэрэгл.; 2. элирх. үүргээр хэрэгл. ямар нэгэн юумэнэй үндэһэ һуури бологшо (служащий основанием чего-л.); ула хайрсаг ямар нэгэ юумэн доро табидаг хабтагар оёортой табюур (поддон); ула хүрьһэн үжэнгир хүрьһэн (перегнойная почва).