ТОЛИ

юум. н. 1) нюур бэеэ харахын тула хэрэглэдэг, нэгэ таладань мүнгэнэй уһа түрхиһэн, юумые һөөргэтүүлэн, гэдэргэнь толотуулан харагдуулдаг шэл, гэрэл (зеркало): Һайхан тунгалаг далай аргагүй мантан толи мэтээр гэлиижэ, аяар саана байһан бартаа хадануудые һүртэйгөөр һүүдэртүүлнэ (Ж. Тумунов); толи гэрэл мүнгэнэй уһа түрхиһэн шэл (зеркало): Ороходонь, гэр соохинь, стол, шкаф, толи гэрэл, часы, ханада няаһан табель түсэб болон бэшэ юумэнүүдынь дууһан зангаараа байна (Ц. Дон); ханын толи ханада үлгэгдэхөөр бүтээгдэһэн томо гэрэл (настенное зеркало): Шэнэ платияа үмдэжэ, Жаргалма өөрыгөө ханын толидо удаан хараба; толидо хараха гэрэлдэ хараха (смотреться в зеркало): Ахынгаа хубсаһаар хубсалжа, / Алтан мүнгэн толидоо / Эрьелдэжэ хараба (Х. Намсараев); 2) алфавидэй ёһоор табигдаһан, үгэнүүдые оршуулһан гү, али удхыень тайлбарилһан үгэнүүдэй суглуулбари, бэшэг судар, ном (словарь): Доржо өөрын «Ород-монгол толи» хэжэ үдэр бүри һонин һонин үгэнүүдээр баяжана (Ч. Цыдендамбаев); толи зохёолго үгые оршуулха гү, али удхыень тайлбарилха ажал ябуулга (составление словаря): Тус таһагта бүхы һалбаринууд: толи зохёолго, грамматика, үгын сан, хэлэнэй зүйлнүүдые түүхэтээр зэргэсүүлгэ г.м. шэнжэлгэнүүд үнгэргэгдэнэ (Л. Бадмаева); 3) шаж. нюур талань елэгэр, дээдэ захадаа бүтүүтэй түмэрөөр гү, али шара садаар бүтээһэн һахюуһан хэрэгсэл (с одной стороны гладкое латунное зеркало): Аһан адагай газетэ наймаалдаг хүн полициһаа зүбшөөл абажа, заахан табагай шэнээн зэд толи хүзүүндээ шагтагалаад ябадаг һэн (Д. Батожабай); 4) баруун бур. ехэнхидээ түмэрөөр хэһэн хабтагар үргэн аад, түхэреэн гүйхэн табаг (тарелка большая металлическая, блюдо): Дамба толёор дүүрэн мяха урдаа табюуланхай, айлшан хэбэртэй һууна; 5) хүүг. толи байса нэрэгүй хурган, гарай дүрбэдэхи хурган (безымянный палец): Барбаадай, батан туулай, тоохон тобшо, толи байса, бишыхан шэгшүүдэй гэжэ үхибүүдые таба хүрэтэр тоодо һургадаг байгаа; толи баатар баруун бур. нэрэгүй хурган (безымянный палец); 6) шэлж. түхэреэн (круг): Нэбшэгэр ногоон ой дээгүүр бөөгнэрэгшэ утаанай шэгшэгтэ хүрэхэлөөрөө наранай толи улаабтараар үнгэтэбэ (С. Цырендоржиев).