ТОХОХО

үйлэ ү. 1) ямар нэгэн юумэн дээгүүр юушьеб бүгтэрүүлхэ, хүндэлэн хаяха, табиха (перекидывать что-л., накладывать): Хорло хуураhан орооhон hүн хоёроор хүбүүдээ хооллуулаад, шиигтэhэн хүнжэл шэрдэгүүдээ hалхитуулан хатаажа, хорёо дээгүүр тохоод, гэрэйнгээ хана болон углуугайнь забhар шабараар шабаба (Г.-Д. Дамбаев); эмээл тохохо мориндо эмээл нюрган дээрэнь табиха (накладывать седло на спину лошади): Тэрэ хүбүүн һэмээхэн дал хорёо далдалан, нэгэ мори баряад, эмээлшье тохохо забдагүй, Ножын даланда байһан нэгэ айлда хүрэжэ, эмээл тохоод, Агын сэлеэн ошоһон ха (Б.-Б. Намсарайн); 2) шэлж. зүүхэ, хэхэ (надевать): Хамар дээрээ тохоһон нюдэнэйнгөө шэлээр һайрхаһан юумэдэл абаад байжа байтараа, дахин зүүхэ, дахин абаха (Ж. Балданжабон); 3) шэлж. ашаха, даалгаха, олгохо (возлагать, назначать, напр. штраф): – Үнэхөөрөөшье, Сада ахайдаал һайниие хүргэхын орондо, хатуу даалгабари тохожо байхамнай эшхэбтэр байна, – гэжэ Дугар һүхирбэ (Ц. Шагжин); гэм (гү, али зэмэ, гэм зэмые) тохохо ямар нэгэн зэмэ хүнһөө олохо, зэмэдэ оруулха, зэмэлхэ, гэмнэхэ (сваливать вину на кого-л.): Гэмыень Балжад Бааруу хоёрто тохохо гэһэн ушарһаа тиигэһэн байгаабди (Х. Намсараев); Манай мэдэлэй түмэр зам дээрэ олон эшелонуудай хүмэрюулэгдэһэнэй түлөө бидэндэ бүхы зэмыень тохоно (Б. Шойдоков); Хамаагүй, болохол юумэн болог, хамаг гэм зэмыень хожом шам дээрэ тохохоб гэжэ бодожо һууһан байха (Ц. Дон); яла (гү, али штраф) тохохо ялада унагааха (штрафовать): Ядахын сагта яла тохожо, алимент мүнгыень абаха залгихаяа һанаа ёһотой (Ц.-Ж. Жимбиев); – Зай, энэ бэеэрээ косилкыемнай заһагты! Үгы һаатнай үбһэ сабшалга һаатуулһанай штраф тохохоб (Ц.-Ж. Жимбиев).