ТОДОХО

үйлэ ү. 1) ямар нэгэн гоожожо, адхаржа байһан юумэн доро гараа гү, али амһарта табиха (подставлять): Аягануудаа тодоһон хүнүүдтэ һаба соо уһанай салгидаха абяан аятайхан хүгжэм шэнги дуулдажа байгаа бэлэй (Д.-Д. Дугаров); Мүнгэнэйнгөө халижа эхилхэдэнь хэлэхэб, / юумэ тодоод байгаарай… (Э. Зандраев); хормойгоо тодохо ямар нэгэн юумэн доро хормойгоо табижа үгэхэ, дэлгэхэ (подставлять подол): Эдэ бүгэдэеэ хүсөөхын тула хормойгоо тодоод бадаршалха бэшэ һэн тула Холхой мүнгэнэй ябуулга хэхэ гэжэ шиидэбэ (Д. Эрдынеев); бороондо нюураа тодохо толгойгоо дээшэнь үргөөд, нюураа бороондо табижа үгэхэ (подставлять лицо под дождь): Уула хүбшын үерэй уһанда орходоо бороогой уһанай дулааншаг байхадань, Бальжинима тархяа хинсайлгажа, нюдөө аняад, бороодо нюураа тодоод һууна (Б. Мунгонов); 2) гараараа бариха, шүүрэхэ, шүүрэн абаха (ловить, подхватывать): Тогоошын бусажа ерэхэдэ, басаган энеэхэеэ болижо, хүбүүнэй хаяжа үгэһэн бүмбэгые дүйтэйхэнөөр һүрэжэ тодоод, аятайханаар бусааба (Д.-Д. Дугаров); тодожо абаха гараараа бариха, шүүрэхэ, шүүрэн абаха (ловить, подхватывать): Тэрэнь шадамар бэрхээр дэрыень тодожо абаад, саашаа харайлгаба (Б. Санжин, Б. Дандарон); …басаганай сонхоор һүрэхэдэ, хүбүүн тэрэниие хоёр һугаһаань тодон абаба (Д. Эрдынеев); б) үргэлжэлүүлэн хэлэхэ, дахалдан дуулаха (подхватывать слова, песню): Тэрэнэй баруун гарынь, үрөөһэн бөөринь гэлсүүлдэг Хайдаб үгыень тодожо абан, хараал шэрээл табиба (С. Цырендоржиев); Хүбүүд, басагад энэ дуунай хонгёо hайхан аялга тодожо абаад, саашань үргэлжэлүүлэн, эбтэйгээр дуулалсашанад (Г.-Д. Дамбаев); 3) шэлж. амадаха, отохо (выжидать, подстерегать): Чэмэд ойто ташалангай үндэр хабсагайда тодожо һуугаа. Теэд намнагшань ерээгүй (Д.-Д. Дугаров); гараха газарай аманда тодохо гараха газарай аманда отохо (стоять при выходе): Мүнөө галзууршаһан полицинууд дүтын үйлсэ бүхэнэй аман газарнуудта тодожо, хэн гүйжэ ябанаб, хэн мэгдүү һэжэглэхээр ябанаб, тэдэ бүхэниие тогтооно (Х. Намсараев); тодожо хонохо бүхэли һүни харууһалжа хонохо (подкарауливать всю ночь); шубуу тодохо шубуу отон агнаха (подстерегать дичь на охоте); 4) хүлеэн угтаха, урдаһаань гараха, хүлеэн абаха (встречать): Таня угтаха, тодохо һанаатай эрье зубшан харайна (Д.-Д. Дугаров); тодожо буудаха урдаһаань буудаха (стрелять навстречу): Би тэдэниие хүсэжэ, урдань ороод, тодожо буудахаб (Д.-Д. Дугаров); нүхэрөө тодохо нүхэрөө хүлеэн угтаха (встретить своего товарища); нюдэдые тодохо нюдөөрөө уулзаха, нюдэ руу хараха (встречаться взглядом): …хонхо шэнги хонгёо энеэдэеэ зэдэлүүлхэдэнь, баяраар мэлмэлзэн байһан тэрэнэй нюдэдые тодон, харюудань энеэбхилээд… (А. Жамбалдоржиев); сохилто тодожо абаха сохилто даажа гараха, тэсэхэ (принимать удар): Боксын кружогто ябажа, ямаршье сохилто тодожо абахаар зүрхөө доро даража шададаг, шаалгахадаа булархаяа болиhон хамартайб (Г.-Д. Дамбаев); 5) жаахан үхибүү хоёр тахимаарнь хиидэ барижа шээлгэхэ (держать ребёнка на весу, чтобы он помочился): Хүбүүн шээхэ болоо, тодоорой.