ТЭСЭХЭ

үйлэ ү. хүндэ байдал, зоболон гү, али үбшэн, муу, муухай юумые үгэ дуугүйгөөр дабажа гараха шадабаритай байха, тэбшэхэ, хүлисэхэ (терпеть, переносить, выносить, напр. холод, обиду): Иимэ хатуу заршамые тэсэжэ байхань Гомбодо айхабтар бэрхэ байбашье, шанга хатуужалаар сэдьхэлээ барижа, арбаад хоног үнгэргэһэн бэлэй (Ц. Дон); хамаг бэрхэшээлые хуу тэсэжэ гараха бэеэ шангаар барин хамаг бэрхэшээлые дабажа гараха (пройти, выдержать все испытания); тэсэжэ боломоор тэбшэжэ боломоор, тэбшэхээр, тэсэлтэй (терпимый); тэсэжэ (гү, али тэшэ, тэсэ) ядаха, тэсэхэеэ болихо, тэсэхэгүй ямар нэгэн байдалда таарахаяа болихо, байжа шадахаяа болихо, тэбшэхэ аргагүй болохо, бэшэ хүлеэхэ аргагүй болохо, уур сухал хүрэшэхэ, тэсэлээ алдаха (терять терпение, не выдерживать): Тэрэ үдэшэ Дэлэг старшина Няндаг лама хоёр найдабари багатай хүниие онсо харюусалгатай хэрэгтэ эльгээһэн туладаа һанаа үнөөн болон, Галинай бусажа ерэхые хүлеэжэ, тэсэжэ ядан һуубад (Ц. Дон); Таабайнгаа ой руу бэдэржэ гараад, бусахые тэшэ ядан хүлеэнэд (А. Ангархаев); Саарма таниие, намайе ээлжэлүүлэн хаража, хөөрөөгөө үргэлжэлүүлхыетнай тэсэ ядан хүлеэжэ байнал (Г.-Д. Дамбаев); Дармажаб тэсэхэеэ болиходоо, гадар самсаяа тайлажа хаяад, дотор майкаараа хүдэлжэ оробо (Б. Мунгонов); Хайрата моринойнгоо иигэжэ зобожо байхые Дагба хаража тэсэбэгүй (Ц. Шагжин); тэсэхэ аргагүй тэбшэхээр бэшэ болохо (не утерпеть, никак не удержаться); тэсэхын аргагүй тэбшэхээр бэшэ, айхабтар шанга (нетерпимый, нестерпимый): Тиибэшье тэсэхын аргагүй үбшэн, аймшагтай ехэ шууяан тархи соогуурнь хүлгэнэ (В. Гармаев).