ТЭБШЭХЭ

үйлэ ү. 1) бэе, сэдьхэлээ хоригложо шадаха, бэеэ бариха, арсаха, зайлаха, зайсаха (воздерживаться, избегать): Хэрбээ үндэр зэргэ хутаг олоо һаа, / Омог дээрэнхи ёһо зан тэбшэ (Э.-Х. Галшиев); архи тамхи тэбшэхэ архи тамхинһаа арсаха, архи тамхи хэрэглэхэгүйе оролдохо (воздерживаться от спиртных напитков и курения); худал хэлэхые тэбшэхэ худалаар хэлэхэгүйб гэжэ лаб шиидэхэ (воздерживаться от лжи); амиды амитанай ами тэбшэхэ амиды амитанай ами хороохогүйб гэжэ лаб шиидэхэ (воздерживаться от лишения жизни живого существа); һэшхэл (гү, али сэдьхэл) тэбшэхэ ая соо байха, адуулха (угождать): Дагба Семёной һэшхэл тэбшэжэ, улхан соогоо үлөөгшэ хапууса эдижэ оробо (Ц. Шагжин); Дүүгэйнгээ сэдьхэл тэбшэжэ, һанааень заһахын тула ахань бэлэгыень бэлэгшье гэжэ һанангүй ёһын тэдыдэ баяр хүргэн абажа, олзодоо хамталаа һэн (С. Доржиев); нүгэл тэбшэжэ, буян хэжэ ябахые оролдохо будд. нүгэл хэнгүйгөөр, буян хэжэ ябахые оролдохо (воздерживаясь от греховных деяний, стараться совершать благодеяния); 2) орхихо, тунхариха (оставлять, отступаться); 3) тэсэхэ, тэсэжэ гараха, хүлисэхэ (терпеть, сносить): Аюур шэнги иимэ һайн адуушаниие оложо шадахагүй байһан дээрэһээ Танша энээнииень мүн лэ тэбшэхэ баатай болоһон юм (Ц. Шагжин); тэбшэжэ ядаха тэсэжэ шадахагүй, тэсэжэ ядаха (быть не в состоянии терпеть): Төөриһэн, гансаардаһан басагые һарьдагта орхёод бусажа ябанаб гэжэ һанахадаа, тэбшэжэ ядан, гэнтэ бусаха, тэрэ һайхан басагые бэдэрхэ, олохо дураниинь хүрэнэ (Д.-Д. Дугаров).