ТҮВЫНХИД

юум. н. Түвэ Республикын олонхи зон; буддын шажантай зон. 9-дэхи зуун жэлэй тэн болотор Түвэ Тюрк болон уйгур хаан түрэнүүдэй бүридэлдэ ородог байгаа. 13 зуунай эхеэр тэрэ орониие монголшууд, харин 18-дахи зуун жэлдэ манжанууд эзэлээ. 1912 ондо манжын дарлалтаhаа сүлөөрхэдэнь, Уряанхай хизаар гэжэ тэрэ үедэ нэрлэгдэдэг байhан тус орониие 1914 ондо Росси харгалзалгадаа абаhан. 1921 ондо тэрэ Танну-Түвэ гэжэ нэрэтэй арадай республика болоо. 1944 ондо РСФСР-эй автономито область боложо СССР-эй бүридэлдэ ороhон. 1961 ондо автономито республика болгогдоо. СССР-эй hандархада, Тывэ Республика гэжэ нэрэтэй болонхой (тувинцы).