ТҮРҮҮЛХЭ II

үйлэ ү., идх. залог 1) түл абаха (принимать, выращивать приплод скота): Тэрэ һүни хони түрүүлжэ хоноһонһоо хойшо Бальжид бидэ хоёр мүртэй хөөрэлдөөшьегүй һэмди (А. Жамбалдоржиев); үнеэ түрүүлхэ үнеэ тугаллуулха, тугал абаха (принимать телёнка у коровы): Юрэдөө, хүн бүхэниинь хэдэн хүнэй ажал хэнэд: нүхэдэйнгөө даашын үнеэдые һааха, зарим үнеэдыень түрүүлхэ, һүрэг малаа адуулхаяа гараха (Ц.-Ж. Жимбиев); 2) шэлж. үүдхэхэ, бии болгохо, татаха (порождать, вызывать что-л.): Иигэжэ гансата түгшүүрилтэй бодолдо абтаһан Бадма Жаповичай хадамуудтаа Хэжэнгэ айлшалжа ерэхэдэнь, тэндэ Ханда дайралдажа, зүрхэ руунь хутага шааһан шэнги мэдэрэл түрүүлбэ (Б. Эрдынеев); баяр түрүүлхэ баярлуулха, хүхеэхэ, баяр асарха, бахархуулха (радовать): Заримдаа сэдьхэл зүрхэ уйдуулан уяраадаг, үе үе сэдьхэлэй һайхан баяр түрүүлдэг хүгжэм дуулаха Доржо дуратай юм (Ч. Цыдендамбаев); зориг түрүүлхэ урмашуулха, зоригжуулха (вдохновлять на подвиг); этигэл (гү, али найдал) түрүүлхэ сэдьхэлдэ этигэлтэй болгохо, найдуулха (вселять надежду): Номой гадарай ногообтор үнгэ хадаа мүнхэ ногоон үнгэтэй дэлхэйн үнгые һануулжа, сэдьхэлдэ найдал түрүүлһэн шэнги байна даа… (Б.-М. Жигжитов); hэжэг түрүүлхэ һэжэгтэй байха, һэжэглүүлхэ (вызывать подозрение): Халтад гэбэл шинии бодолгодо хаталган, бидэ хоёртоо хайхарамжагүйгөөр хандалга гү, али дан хэтэрмэ илдам, налгай болоодхидогшни сэдьхэлдэм һэжэг түрүүлдэг болоо (З. Гомбожабай); булуудхаhаа хандагай түрүүлхэ үлүү ехээр бодохо, дэбэргэхэ, хэтэрүүлхэ (≈ делать из мухи слона).