ТҮЛХЮУР I

юум. н. 1) суурга, оньhон гэхэ мэтые нээхэ, онгойлгохо хэрэгсэл (ключ): Үбгэжөөл орон дээрэһээ гэнтэ буужа, шэрдэг дороһоо мүнгэн үлгүүртэй түлхюурээ гаргаад, зүүн урда хаяадаа байдаг дарханайнгаа ханза нээбэ (Д. Эрдынеев); хэмэл түлхюур түлхюур хэрэглэнгүй суурга эбдэнгүйгөөр нээхэ тусхай зэбсэг (отмычка); 2) тех. шүрэб гэхэ мэтые мушхахада хэрэглэдэг зэмсэг (ключ): Тиигээд динамын контактын шүрэбые шалгажа байһаар тэрэнэй түлхюурынь мултараад, хүбүүнэй гарынь гансата мэдээгүй болошобо (Ц.-Ж. Жимбиев); 3) Морзе азбукын тэмдэгүүдые дамжуулхада хэрэглэдэг оньhон (ключ у телеграфного аппарата); 4) шэлж. ямар нэгэн юумэ ойлгохо, тааха, эзэмшэхэдэ туhалдаг юумэн (ключ к успеху, богатству, сердцу): Энээхэн ажаглалта гансашье мүнөө үдэшын уулзалгада хабаатай бэшэ, харин бүхы ами наһанайнь алтан түлхюур шэнги һанагданал (М. Осодоев); амжалтын түлхюур амжалта туйлаха арга, нүхэсэл (ключ к успеху): Иимэл юумэн мүнөөшье бү болоһой гэжэ һанахадаал, би һайса бодожо үзөөд лэ, үмсын ажалые амжалтынгаа түлхюур болгохо ёһотойбди гэнэб (Д. Эрдынеев).