СУУТА(Й)

(Й) 1. тэмд. н. алдар нэрэтэй, ямба солотой, нэрэтэй болоһон, сууда гараһан, олондо мэдээжэ, магтаалтай (известный, знаменитый, прославленный): Тэрэнэйшни уг гарбалынь эртэ урданһаа хойшо баян бүдүүн хүнүүд гэжэ бүхы аймаг соогоо суутай байгаа (Ц. Шагжин); Үлеэгэй суута дуушадтай туршалсахадаа, мүхөөгөө үгтөөгүй, олонхи ушарта торгожорхиһон байха (М. Осодоев); Дуутай тэнгэри бороогүй, (муу) суутай басаган хуримгүй (Оньh. ү.); суутай солотой алдартай, ямба солотой, олондо мэдээжэ (знаменитый, прославленный); суута баян айхабтар баян, баян бардамаараа олон хүндэ мэдээжэ (несказанно богатый): Энэ уужам шара тала хадаа тэндэхи суута баян Бата зайһанай гансааранайнь эзэрхэдэг газар байгаа юм (Х. Намсараев); суута бүхэ бэрхэ, магтаалтай, олоной мэдэдэг бүхэ барилдааша (прославленный борец): Бүхэшүүлэй түрүү зэргэдэ һууһан Маарагта нютагай суута бүхэ Байха гэдэг хүн зоной анхарал илангаяа хандуулна (Б. Санжин, Б. Дандарон); суу тай дуутай суглаан шууяатай, шууяа шэмээтэй суглаан (шумное собрание); суутай сэбэр басаган гайхама hайхан басаган, hайхан гэжэ олон хүндэ мэдээжэ басаган (удивительно красивая девушка): Гэбэшье тэрэнэй эхэ залуудаа суутай сэбэр басаган ябаһан юм гэжэ Түгнын зоной дунда суу үгэ ябагша бэлэй (З. Гомбожабай); суутай болохо алдаршаха, алдар сууда гараха, магтуулха, суурхаха (становиться знаменитым): Иимэ арад зондоо суутай болоһон баатарнуудаар юрын хүн би яажа хабаадалсаха болонобиб? (Ц. Шагжин); ○ дуутай гэжэ үэгэтэй парн. хэрэгл.; 2. хэлэгшын үүргээр хэрэгл. гэлсэдэг, хэлсэдэг, гэгшэ (говорят, поговаривают): Һуурин нютагуудаар ажал бэдэржэ, нютагай баяшуулда хүлһөөр хүдэлжэ ябаһан суутай (М. Осодоев).