СЭН(Г) I

Г) юум. н., ород ямар нэгэ юумэнэй мүнгөөр элирэлгэ, үнэ (цена): Орохо гэргүй Аламжатан Намдаг баянһаа һэеы гэр уриһаар абажа, табан жэл адууень хараха зуураа, арай ёохон гэрэйнгээ сэн түлэжэ һалаһан юм (Д. Батожабай); гүрэнэй сэн ямар нэгэ эд бараанда гүрэнэй тогтооһон үнэ (государственные цены); сэн гаргаха үнэ тогтоохо, хэды шэнээн мүнгэ түлэхые баталха (назначать цену); сэн тогтоохо үнэ тогтоохо (таксировать); сэн доошолууха (гү, али хямдаруулха) худалдагдажа байһан юумэ хямда болгохо, үнэгүй болгохо, хүнгэлхэ (снижать цену): Элшэ хүсэнэй сэнгые доошолуулаа һаа, түлеэ, шулуун нүүрһэн мэтын хатуу түлишэ хэрэглэхэеэ болихоб ди (Г. Намжилов); сэн хямдаруулга үнэ бууруулга (снижение цен); сэнгээ буураха хүнгэн болохо, хүнгэрхэ, үнэеэ доошолхо (падать в цене); сэнгээ дээшэлхэ үнэтэй болохо, үнэеэ үргэхэ (повышаться в цене); хатуу сэн хэлсээндэ гар табихада тогтооһон, ондоо болгожо болохогүй үнэ (твёрдая цена, такса); үнэтэй сэн үндэр үнэ (высокая цена): Бадма хододоо хоолойгоо заһажа, улам хатуурхуу, улам бүдүүрхүү, мүртэй хүнэйшье нюур харахагүй гүрзэгэр юумэ хоймортоо нэмһэг һуужа, үбһэндөө үнэтэй сэн эреэд: «Абаха һаа аба, үгы һаа гар!» – гэжэ бадашан дуугардаг байгаа (Х. Намсараев); ◊ өөртөө сэн нэмээхэ бэеэ үлүү томоотойб, хэрэгтэйб гэжэ ондоо хүнүүдтэ харуулхаяа оролдохо (набивать себе цену): Өөртөө сэн нэмээжэ, гүрэнэй салин хүлһэ дэмы эдинэгүйб гэжэ харуулхые оролдоно гээшэ (Б. Мунгонов); бэеынгээ сэн мэдэхэ бэеэ хүндэлхэ, ондоо хүнээр доромжолуулхагүй (знать себе цену); ○ үнэ гэжэ үгэтэй парн. хэрэгл.