СЭХЭЛДИХЭ

үйлэ ү. 1) тэгшэрхэ, нугалаагүй болохо, годируу бэшэ болохо (выпрямляться, выправляться): Голһоо гаража, нютаг руунь сэхэлдиһэн харгын эхилхэдэ, Барисатын хүнды болодог (Ц.-Д. Хамаев); нюргаяа сэхэлдихэ нюргаа тэниилгэхэ, ягдайха, гадайха (разгибать спину): Дугар гэр соогуур уhа турьяад, шорой хамажа ябатараа, нюргаяа сэхэлдин зогсоод … тоомоо таһаран, хүхюунээр энеэнэ (Г.-Д. Дамбаев); 2) үбшэнэй һүүлээр бэеын һайжарха (поправляться после болезни): Y бшэлһэн бэень һайжаран, сэхэлдижэ эхилбэ; 3) байгаалиин байдалай һайн болохо (налаживаться – о погоде); тэнгэриин сэхэлдихые хүлеэхэ байгаалиин байдалай һайн болохые хүлеэхэ (ждать, когда наступит вёдро): Теэд энэ бороо хураһаа зөөжэ ошохо аргагүй һэн хойноо тэнгэриин сэхэлдихые хүлеэжэ һуулган болобо (Ц.-Ж. Жимбиев); 4) һанаагаа амарха, тайдхарха, сэдьхэл уужам болохо (успокаиваться): Харин наадан дээрээ заһарха сэхэлдихэ юм бэзэ даа гэнэ һэн, – гэхэдэнь, Бадма һамган хоёр барагад гэлдэжэ, нюур нюураа харалсана (Х. Намсараев); сэдьхэлээ сэхэлдихэ сэдьхэл тэнюун болохо, һанаагаа амарха (успокаиваться): Гэбэшье тэрэ холынгоо харгыда зориһон, сэдьхэлээ сэхэлдиһэн хүнэй шэгые хаража байгаа һэн (Д. Эрдынеев).