ТЭЭ I

1. түл. ү. 1) зааһан удхатай тэрүү, тэрээхэн (вон, вот): — Тээ иигэд гээд лэ гараха байхат! – гэжэ Дэлэг харгы заажа үгөөд, гээгдэбэ (Ц. Дон); – Тээ руу ошоод харыш!; Тээ захашаг тээ хүнүүд һаараглана, юушьеб хаража, зугаатай хүхюунээр энеэлдэнэ (Б. Санжин, Б. Дандарон); тээ тэрэ тэрүү тэрэ (вон тот): Тээ тэрэ түглын харлагша үндэр хушуунай саана һалхинһаа ой модоор халхалагдаһан нам газар бии (Б. Мунгонов); тээ тэрээхэн мүн, эгээл тэрэ (вон тот самый): – Тээ тэрээхэн халаашаһаа хоёрые, үшөө тиигээд хоёр аяга хубааһа, – гэжэрхибэ хүбүүн (Ц. Шагжин); тээ тэндэ а) тэрээхэн газарта (вон там): Тээ тэндэ нэмжын байгааша ой модоншье улам саашаа болоһондол, хүртэхэ юм бэшэ (Б. Санжин, Б. Дандарон); б) тэрээхэн газар руу (вон туда); тээ эндэхэнэ яг эндэ (здесь): – Света, тээ эндэхэнэ ерээд байгыш, – гээд, Жаргал түгсүүлдэ дүтэшэг газар зааба (Б. Мунгонов); тээ иимэ яг иимэ (именно такой); 2) бага зэргэ, нэгэ жааха, заа, халта, урдахана, түрүүхэн (чуть, немного, несколько, незадолго): тээ байд гээд нэгэ жааха байгаад, халта зуг татаад (немного погодя): Тээ байд гээд, хүнүүдэй хашхаралдаан дуулдахадал гэбэ (Ц.-Д. Хамаев); тээ бага зэргэ хүлеэхэ халта, нэгэ жааха хүлеэхэ (подождать немного); тээ нэгэ хэды соо хэдэхэн сагай туршада (в течение некоторого времени): Олёодой сайшье шанажа ууһан юумэгүй, тээ нэгэ хэды соо галай захада уруугаа хаража һуугаад, залхуугаар бодожо, газаа гараба (Ц. Дон); тээ дээрэхэнэ нэгэ бага дээрэ, дээрэшэг (чуть повыше): Гэнтэ тээ дээрэхэнэ уһа турьяха, салгидуулха шэмээн соностожо, манай хүбүүн багжагар бүдүүн гарнуудаараа ногоолиг эрье тулган, булай солбоноор хүл дээрээ бодошобо (С. Цырендоржиев); тээ наана энэ талада дүтэ, хэлэжэ байhан хүндэ ойро (немного сюда, несколько ближе в эту сторону): Тээ наана уяһан моридоо орхёод, тэдэ гурбан ябагалбад (С. Доржиев); тээ саана (хан (а)) нэгэ заа саашаа, жааха холуур (чуть дальше): Тээ саана саһанда даруулшаһан дархинууд, үхэр шулуунууд обойлдон харагдана (Д.-Д. Дугаров); Таня нойтон элһэтэй эрье дээрэ гаража, тээ саанахан ошоод, гэдэргээ харана (Ч. Цыдендамбаев); Ахайтанай шоно шэнги нохой тээ саанахана, саһан уруу хадхаад орхижорхиһон салирайм хажууда һууна (А. Жамбалдоржиев); тээ холо (хон (о)) саанахана, нэгэ заа саагуур (поодаль): Тэдэнэрһээ тээ холо Мархансайн Шагдар айхабтар олон шулуу хорёолонхой (Ч. Цыдендамбаев); Таня тээ холохон морёо байлгаад, тэрэниие һайхашаан зогсобо (Д.-Д. Дугаров); тээ тугаар (гү, али hаяхан) hаяшаг, мэнэ hая (совсем недавно): Тээ тугаар үнгэрhэн аадарай һүүлээр асфальтын хонхор соогуур … сайбар үүлэнүүд тамарна (А. Жамбалдоржиев); тээ мэндэ тээсгэн, hаяхан (недавно): Мүнөөшье тэрэ Заяаханай тээ мэндэ асаржа үгэһэн хуурай шэнэһэн түлеэгээр шэрэмэйнгээ улаан болотор галаа түлеэд, сайгаа халуун байлгаба (Ц.-Д. Хамаев); тээ ехэхэн нэгэ заа ехэ (чуть побольше, немного больше): Дэгэлэйнь хормойһоо баһа нэгэ бишыхан, үргөөд ябагшаһаань тээ ехэхэн хүбүүн шагтагалдана (Ц. Шагжин); тээ үлүүгээр хэхэ бага зэргэ дээрэ, hайнаар хэхэ (делать немного лучше, чем кто-л.): Тэрэш намhаа тээ үлүүгээр хээ; тээ бүрүүл болохын урда тээ боро хараанай мэтэр урда (незадолго до наступления сумерек); тээ үдэ шахажа байхада үдэ боложо байхада (к полудню); hүниин тэнгэй тээ урда hүниин тэнhээ мэтэр түрүүн (незадолго до полуночи).