СООХОР

1. тэмд. н. 1) сайбар зүhэтэй аад, хара, бараан толботой – адууhан тухай (пёстрый, чубарый): Урдын монгол туургата нүүдэл шэд соохор эреэн зүhэтэй, иланга яа бүүдэгэр бүрүүл аад, жэжэхэнүүд толбонуудтай соохор моридто ду рагүй байhан. Тиимэ морёор хурим түрэдэ бууhан айлшан залуушуулай муу заяатай, урагшагүй ерээдүйн байдалые зүгнэhэн тэмдэг гэжэ тоо логдодог hэн ха (Б. Баторова); соохор эреэн эреэн маряан, алаг, зэрэлгээтэһэн, элдэб үнгэ холилдоһон (пёстрый): Соохор эреэн хорхой гар дороһоонь бултайжа, нара хараха хүсэлтэй, ногооной үзүүр өөдэ абираад лэ унана (Ц.-Д. Хамаев); соохор буга зээрдэ зүhэтэй аад, сагаан толботой буга (пятнистый олень); соохор морин а) сайбар зүhэтэй аад, хара, бараан толботой морин (чубарый конь); б) шэлж. нааданай хаарта (игральные карты); соохор манан үдхэн манан, бүтүү манан, юушье хаража болохогүй агшуун, бүшэмэг манан (густой клубами туман); хара соохор хара толботой (чёрно-пёстрый); эрбэд соохор эрбэсэй арһанай эреэндэ адли алаг (пятнистый как барс): Эдир хоёр Худагын гол / Ээрэмшээжэ жороолно. / Эрбэд соохор унагадтал / Эхиеэ тойроод гороолно (Д. Улзытуев); соохор мөөгэ улаан аад, сагаан толбонуудтай малгайтай хорото мөөгэ (мухомор); ◊ соохор морёо шэхэдэхэ, соохор морёор наадаха, соохор мори бариха (гү, али тууха, үлдэхэ) хаарта наадаха, хаарталдаха (играть в карты); 2) бэдэртэй, толботой, бүдэнтэй (рябой, конопатый): Тиигэжэ байтараа гэнтэ хажуудаа нариихан хүзүүтэй, соохор нюуртай, шаб шарахан хүбүү харажархиба (Ц. Шагжин); 3) шэлж. нэгэ бии боложо, үгы боложо байһан, бүүр-түүр, мэдэрэлтэй мэдэрэлгүй (мутный, затуманенный – о сознании): Тэрэнэй бусахадань Наран соохор ухаандаа хэбтэһэн эхэеэ бодхоохые оролдон, гарhаань татажа, бархиржа байба (Г.-Д. Дамбаев); соохор мэдээн а) дэмырэл, ухаанай баларталга, бүүр-түүр мэдээн, алаг мэдээн (полузабытьё): Тормозгүй болоhон машинын жолоошон соохор мэдээтэй юумэ харгын захаархи шулуун хабсагай мүргэжэ, машинаяа тогтоохо хүсэлэнтэй (Г.-Д. Дамбаев); б) һанаандань ондоо юумэ орохоо болихо, хамаг юумэеэ мартан дашууралга (самозабвение); соохор мэдээн соогуур дэмырээд, ухаанай бүрылгэ соо (в полузабытьи); ○ алаг, эреэн гэжэ үгэнүүдтэй парн. хэрэгл.; 2. юум. н. 1) толбо, бэдир, соохор (пестрина); 2) шэлж. дэмырэл, ухаанай баларталга, бүүр-түүр мэдээн, алаг мэдээн (полузабытьё); соохор дундаа дэмырэл, ухаанай бүрылгэ соо (в полузабытьи).