ҮЛ

, үлэ юум. н. 1) эдишэ уушын шэмэ тэжээл, садхааха шанар (питательность); үл һайтай шэмэтэй, садхаасатай (питательный): Y л h айтай хоол эдижэ ябаа h аа, ямаршье үбшэндэ диилдэхэгүйш; үл муутай (гү, али багатай, шэмэгүй) шэмэгүй, садхаахагүй (малопитательный): үл багатай үбһэн; 2) эдишэ, эдеэн, хүнэһэн, тэжээл (пища, питание, корм); үл хоол эдишэ, эдеэн, хүнэһэн (пища, корм): Марахтай ехэнхидээ ан олзолжо, гэртэхинэйнгээ эдихэ үл хоол, үмдэхэ хубсаһа олодог хүн байба (Б. Мунгонов); үл (хоол) залгаха (гү, али абаха) түргэн юу хээ эдихэ, тэнхээ орохын тула эдеэлхэ, эдеэлжэ тэнхэрхэ, хооллохо (закусывать, подкрепляться): Үбэл болоходо малда шинии түсэб хэрэггүй, хотодонь хоол хэрэгтэй, үл залгаха һогообори хэрэгтэй бшуу даа (С. Цырендоржиев); Хүр саһа туруугаараа сабшажа, хубхай хагдаар үл хоол залгажа үбэлжэһэн адуун ара бэлшээриингээ тунга ногоондо тэмүүлэнгүй яалай (Д.- Д. Дугаров); – Би нэгэ зааха үл абааб, намда бэшэ юуншье хэрэггүй (С. Ангабаев); Үлэ абажа, амарһан мориниинь хаядалтай хатаржа, нютагаа хүрэһэнөөш ойлгобогүй (Ц.- Д. Хамаев); үлөө төөрэхэ, үлөө төөрэжэ үхэхэ барг. туража, үлбэртэжэ үхэхэ (умирать с голоду).