ТЭНДЭ

түл. ү. 1. 1) дуугаржа байһан хүнһөө холошог газарта, тэрэ газарта; тиишэ, тэрэ руу, тэр зүг руу (там; туда): Тэндэ байһан атаманууд, уряднигууд хүл дээрээ бодошоод, баяртайгаар миһэрэлдэн, пашаганаса альга ташабад (Б. Санжин, Б. Дандарон); тээ тэндэ тээ тэрэ газар (вон там): Барилгашад тээ тэндэ ханын ута сагаан модо үргэжэ, баригдажа байгаа томо сагаан байшангай хоёрдохи дабхарта гарганад (Ц. Шагжин); хаанашьеб тэндэ тэрэ багаар, тэрэ багта (где-то там): Хаанашьеб тэндэ Дёминой олоһон алтан… (А. Ангархаев); хаана эльгээнэб, тэндэ ошохобди хаана эльгээнэб, тиишэ ошохобди (куда направляют, туда и идём); ○ эндэ гэжэ үгэтэй парн. хэрэгл.; 2. дах. ү. 1) тээшэ, хажууда, ойро (к, у – о пространстве); гэрэй тэндэ гэрэй хажууда, ойро (у дома): …сагаан алаг гэрэй тэндэ айхабтар ехэ хүл хүдэлөөн боложо, хүнүүдэй иишэ тиишээ замаа алдан гүйлдэхэ харагдана (Ч. Цыдендамбаев); манай тэндэ а) манай тэрэ газарта (у нас там): Манай тэндэ баһал баяшуул бии юм (Ч. Цыдендамбаев); б) манай тиишэ (к нам туда); 2) туршада, турша соо (в течение о времени); хэдэн жэлэй тэндэ хэдэн жэлэй туршада (на протяжении нескольких лет); 3) саана, урда, урда тээ, саада тээ (тому назад, перед тем – о времени): Хорёод жэлэй тэндэ энэ костюм абахадаа, туранхай ябаа байнаб (Д. Доржиева); 4) тэрэ сагта, тэрэ зуура (в тот момент, когда): Дугар Гармаевич үндэгэд гэхынгээ тэндэ ёолон унаад, хүдэлсэгүй нюдөөр землянкын үһээ шэртэшэбэ (Б. Шойдоков).