ТҮРГЭДЭХЭ

үйлэ ү. 1) хурдан болохо, шуумайха (ускоряться): Уһанай урадхал улам түргэдэжэ байһандал, тэдэнэй хүл доро эрьелдэн байгаа хөөһэтэй долгин салгидажа захална (Д. Батожабай); 2) шангарха, ордоһолхо, һүжэрхэ (усиливаться): Үдэшэ болохо тээшэ Майдараа хүлеэхэнь түргэдэбэ (Д. Эрдынеев); түргэдэхэ шангадаха һүжэрхэ, ордоһолхо, шэрүүн болохо (усиливаться): Огторгой бүрхэг харанхы, бүтүү саһаар бургажа, харин һалхи шуурган улам бүри түргэдэхэ шангадаха янзатай байна (Ц. Дон); 3) яараха, шамдаха, мэгдэхэ (торопиться, спешить): – Зүгөөр холуур, гүнзэгыгөөр ажабайдалай асуудалнуудые бодожо үзэнэгүйлши даа, түргэдэнэш, үшөө тиигээд өөрһөөшни дээшэ ноёдой хэлэһые заабол зүб гэжэ һананаш (Д. Эрдынеев); Түргэдөөд түриигээ һэтэ гэшхэхэ (Оньһ. ү.); түргэдэхэ яараха шамдаха, мэгдэхэ, һабандаха (спешить, торопиться, делать что-л. раньше времени); 4) сухалдаха, ордоһолхо, уур сухал болохо (вспылить, разгневаться, не выдерживать – о нервах): Тиигээд хүршынгөө хүлисэхые дуулаха забдагүй, бүри түргэдэжэ, ород, бурят хараалаар хараажа, ямаадыень модоор шэдэбэ (Ч. Цыдендамбаев); 5) олошорхо, олон болохо (учащаться): Манай хори буряаднарай ород гүрэндэ хамжаад, Түшөөтэ хаанда алба түлэхэеэ болиһоорнай шалтаг барижа, тэдэнэй добтолго, дээрмэ хэхэнь түргэдөө ха юм (Б. Санжин, Б. Дандарон).