ҮРИ I

юум. н. хожом бусаажа үгэхөөр абаһан юумэн, урьһаламжа, зээли (долг, задолженность): Нэгэ үриһөө нүгөө үридэ оро ороһоор, алдар суугаа үзэнгүй үхөө һэмнай (С. Цырендоржиев); үри шэрэ (гү, али шэри, зээли, түлөөhэн) хожом бусаажа үгэхөөр абаһан юумэн, урьһаламжа (долг, долги): Теэд арай гэжэ ерэгшээн болон гэһээм, абгамни үри шэрэ хээд, түрмэдэ орошоһон байгаа (А. Жамбалдоржиев); Үхэтэрөө ажал хүдэлмэри хэдэгшье һаа, үри зээлиһээ гарадаггүй, ехэл ядуу тулюур байдалтай байһан юм ха (Б. Мунгонов); Тиигээд амитанай лай ланшаг, үри түлөөһэн гээшэ айхабтар хүндэ байдаг юм даа (Х. Намсараев); үридэ орохо, үри хэхэ, үри шэридэ унаха зээлидэ орохо, зээлитэхэ, урьһаар абаха, урьһалха (залезать в долг): Сэдэн Бабуевич иимэ алхам хээгүй, үридэ орохо гээшые үхэһэнтэй адляар тоолодог ха юм (Д. Эрдынеев); Минии харахада, ши үе наһаараа диилэжэ дабашагүй үри шэридэ унахаяа байһан шэнгиш (Г.-Д. Дамбаев); үри бусааха, үриеэ түлэхэ абаһан юумэеэ гэдэргэнь үгэхэ, зээлеэ үгэхэ (возвращать долг, вернуть, отдать долг): Урданайнгаа үриие түлэһэн хойноо эрихэ юм (Ц.-Ж. Жимбиев); ү ри түлэ лгын уялга мүнгэ урьһалһан тухай ба тэрэнээ бусааха ёhо тухай баримта бэшэг (долговое обязательство); үриһөө гараха (гү, али hалаха) хэндэшье зээлитэй бэшэ болохо, зээлиһээ гараха (освобождаться от долгов, разделываться с долгами): Бишье эдээн шэнги иигэжэ хубсаһаа оложо, албандаа ошожо, дүүргэжэ ерээд, мүнөөшье хүрэтэр тэрэ үриһөө гаража шадаагүй ябагшаб (Г. Цыдынжапов); үри нэхэхэ зээлеэр абаһан юумые эрихэ, бусаажа үгэхыень баадхаха (требовать уплаты долгов, взыскивать долги): Бадма абгай худалаар юундэ үри нэхэхэ һэн бэ гэжэ һанаад, ерэһэн хүн гээшэб (Х. Намсараев); үри шэридэ абаха зээли хаахын тула, урьһалһан юумэнэй орондо хуряажа абаха (забирать в погашение долга); үри шэридэ (гү, али зээлидэ) баригдаха (гү, али дарагдаха) зээлиеэ хаажа шадахаяа болихо, зээлиһээ гарахагүй (завязать в долгах): Хүсэд эдихэ хоолшье үгы, эмхи гуримшье муутай, үри шэридэ баригдаһан, олон жэл соо ажалта үдэртөө мүртэй юумэ хубаагаашьегүй байгаа (Ц. Шагжин); Наһан соогоо түлэжэ шадахагүй үри зээлидэ дарагдаба (Х. Намсараев).