ҮХИБҮҮ(Н)

(н) юум. н. 1. үрэ бэе, сурба, хүүгэд, хүбүүн, басаган (ребёнок, дитя): Удабашьегүй, хахад үдэр болоогүйдэ, Дулсаанын өөхэ ехэтэй гэдэһэндэ операци хэгдэжэ, зосооһоонь мандагар томо үхибүүн абтаба (Б. Мунгонов); үхибүүн ябаhанһаа хойшо бага наһанһаа, балшар наһанһаа (с детства): Зоригто хүбүүнэйнгээ үхибүүн ябахаһаа хойшо үелһэн хани нүхэртэй үбгэжөөл хөөрэлдэхэ дуратай һэн (Ц.-Ж. Жимбиев); хүхөөр үхибүүн эжынгээ һүөөр тэжээгдэдэг үрэ бэе (грудной ребёнок): Айлшан абгай үшөө дахин хэлүүлэнгүй хундагыень абаха зуураа, хүхөөр үхибүүтэйшье һаа, хүндэһөө арсаһан юумэгүй, сэржэм үргэһэн болоод гудамхижархиба (Ц.-Ж. Жимбиев); нялха нарай үхибүүн, тон үхибүүн бага, һая гараһан хүбүүн гү, али басаган (младенец): Хөөрхэн жаахан, нарай нялха үхибүүн, хүл гараа арбагануулан хүдэлгэһэн өөрынь хүбүүн нюдэндэнь харагдана (Б. Мунгонов); үхибүүн шэнги болохо сурба шэнги аашалха, үбэштэйрхэ (впадать в детство): Юрэдөөл, хүнүүд хүгшэрхэ үтэлхэдөө һөөргөө үхибүүн шэнги болошодог гээшэ ха даа (Б. Мунгонов); 2. элирх. үүргээр хэрэгл. балшар, багашуулай, багашуулда хабаатай (детский, ребяческий, ребячливый): Үхибүүн ухаамни иимэ юумэ буйлуулжа мэдэхэгүй байгаа (Ц.-Д. Хамаев); үхибүүн наhан балшар наһан (раннее детство): Тэрэнэй хараса һудалай эхиндэ тогтожо, үхибүүн наһанайнь нэгэ ушар эжэлүүдгүй һанагдаба (Г.-Д. Дагбаев); үхибүүн зан багашуул шэнгеэр, тоомгүй, аляа аашалсагаалга (ребячество, мальчишество): – Зай, тиигэбэл дахин танилсая, – Бата гараа үгэбэ. – Би тугаар үхибүүн зан гаргаба хаб (З. Гомбожабай); үхибүүн нюдэн багашуулай, гэнэн хонгор нюдэн (детский взгляд): Табатайһаа эхилээд оршон тойрон боложо байһан үйлэ ёһые үхибүүн нюдөөр хаража эхилээ һэм (Ц. Шагжин); үхибүүн түхэл хүүгэд шэнги түхэл (детский вид): Баярма үшөө үхибүүн түхэлөө гээгээгүй булсагархан хасартай.