УЯЛГА II

юум. н. эрхилхэ, дүүргэхэ ёһо, үүргэ, тангариг (обязанность, обязательство, долг): – Эхэ оронойнгоо түлөө ами бэеэ хайрлангүй оролдон ябаха бидэ бүгэдэнэй халуун шанга уялга гэжэ мэдэгты (Г. Цыдынжапов); уялга үүргэ эрхилхэ, дүүргэхэ ёһо (обязанность, функция): Басаганай иигэжэ эгээл эмшэн хүндэл уялга үүргэ тухайгаа хэлэжэ байхадань, тэрээндэ бүхы зүрхэнэй һайниие хүргэхэһөө ондоо юуншье Цыбиковто байбагүй (Б. Шойдоков); уялга зорилгонууд дүүргэхэ ёһонууд, дүүргэгдэхэ зорилгонууд (обязанности, обязательства); нэмэлтэ уялга үлүүлэн дүүргэхэ ёһо (дополнительное обязательство); нангин (гү, али арюун) уялга шухала, хүндэтэй, заатагүй бэелүүлхэ үүргэ (святой, священный долг): Тиигээд ганса эжытэйб, харахал хүмни энэ хүгшэн, энэ хүгшэниие гомдохоонгүй, һанаһан соонь байха минии нангин уялга гэжэ бододог (Д. Эрдынеев); Шэн зоригто ород сэрэгшэд, баатар мэргэн буряад сэрэгшэд, холо ойрын дайсанһаа орон нютагаа, гэр бүлэеэ, эд зөөриеэ хамгаалха манай арюун уялга (Б. Санжин, Б. Дандарон); уялга түсэб хараалагдаһан түсэбөө дүүргэхэ ёһо (обязательство по плану, плановое обязательство); уялга дүүргэхэ а) хэхэ ёһотой албаяа хэжэ гараха (выполнять свой долг); б) хэхэ ёһотой хэрэгээ дүүргэхэ (выполнять свои обязательства): Иигэжэ хүгшэн һамгад эсэһэнээшье мэдэнгүй, хахад үдэр болосо хүнэй газаа айлай нооһо, уялгаяа дүүргэн, сохибод (Ч. Цыдендамбаев); уялгые дүүргэгшэ ямар нэгэн хүнэй орондо байһан хүн (исполняющий обязанности кого-л.); уялга үгэхэ (гү, али абаха) дүүргэхэб гэжэ тангариглаха (давать обязательство): Тэрээнһээ гадна шамтаяа хэһэн мүрысөөгөө шанга барихабди гэжэ уялгаяа дабхар үгэнэбди гэхэ ёһотой байнамди (Х. Намсараев); Тэдэнэр һарын турша соо долоон зуун гектар сабшалангай талмай хуряаха уялга абажа, нүгөөдэ гурбан отделениинхидтэй мүрысөө (Ц.-Д. Хамаев); уялга даажа абаха ямар нэгэн ажал өөрынгөө харюусалгада абаха (принимать на себя обязанность): Эсэгынгээ амиды бусаад, бэеэ үгылэнгүй, түрүүлэгшын уялга даажа абаад, унтаха нойроо мартажа, шударгыгаар хүдэлжэ эхилхэдэ, Заяахан урматай ябадаг болобо (Ц.-Д. Хамаев); уялгаһаа сүлөөлхэ дүүргэжэ байһан юумэнһөөнь сүлөөлхэ (освобождать от обязанностей).