УУЛА I

юум. н. 1) оршон тойронһоо онсогой илгаржа, газарһаа 200 метрһээ дээшэ тобойһон үндэрлиг, хада, толгой; хадын шэлэ, хяра, үргэлжэлһэн хаданууд (гора, горы; горный хребет): Тэрэ ехэ обоо мүргэлынь Бүрин Хаан гэжэ энэ багай эгээн үндэр энээхэн уула дээрэ болодог һэн (Б. Мунгонов); Үглөөгүүр нилээд орой болоһон хойно, залгалаа шулуун нюргатай Баргажан уула дээгүүр алтан наранай яларан байха үеэр Сэдэн нойрһоо һэрижэ, иишэ тиишээ эрьелдэн хараад, үе мүсынгөө нижаганатар һуняаба (Б. Мунгонов); Уула захадаа нам, уһан адагтаа гүйхэн (Оньһ. ү.); Уулые үзэнгүй хормой шууха, уһые үзэнгүй гуталаа тайлаха (О ньһ. ү.); уула хада (гү, али хяра, хабсагай) хадын шэлэ, хяра, үргэлжэлһэн хаданууд (горы, горная гряда): Шажанай ехэ үдэртэ һогтошоод ябаһан хайрата тэрэ хүндэ уһан далай үбдэгсөө гүйхэн, уула хада хүзүүсээ набтар болошоод байгаа бшуу (Ч. Цыдендамбаев); Уула хярын модонуудай үзүүрнүүдынь эли тодоор ирайлданхай (Ц.-Ж. Жимбиев); Үзэсхэлэн гоё, үнгэ бүриин ой модотой үндэр уула хабсагайнуудаар халхалагдаһан газар (Б. Санжин, Б. Дандарон); уула уруу хадаһаа доошоо (вниз с горы); уула үбһэн ург. набшаһаниинь дээдэ талаһаа мэлигэр хүйтэн аад, дороо үһэлиг зөөлэн, дулаан ургамал (мать-и-мачеха); 2) шэлж. хүнэй эрмэлзэлэй үндэр, орьёл (вершина чего-л.): Искусствода ерэһэн эдир залуу оюун бэлиг бүхэн өөрынгөө дабагдашагүй шэнэ амисхал асаржа, искусствын үндэр уулада шэнэ табсан хайжа, уран һайханай үндэр уулада таригдан пэгшыһэн сэсэглиг соо буурахагүй һайхан үнгэтэй шэнэ сэсэг ургуулдаг юм гэлсэгшэ бэшэ аал? (Ч. Цыдендамбаев); ○ хада, һарьдаг гэжэ үгэнүүдтэй парн. хэрэгл.