УРШАГ

юум. н. 1) тодхор, гай тодхор, тойбо, лай, муу юумэн, зоболон, ушарал, үйлэ (неприятность, несчастье, беда, инцидент): Һэри һэриһээр үсэгэлдэрэйнгөө уршаг зүрхэндөө һэргээбэ (Ц.-Д. Хамаев); Уршагһаа айбал, урагшаа ябахагүй (Оньһ. ү.); уршаг болоо муу юумэн болоо (случилась неприятность); уршаг ехэтэ тодхортой, тойботой, золгүй, хохитой (неудачливый, незадачливый, несчастливый): Хорёод алхам ябаад, хүндын захын һарха-барха шулуунуудта хүрэжэ, һиирэг жэжэхэн модотой гүнзэгыхэн хүнхэр жалга руу һэмээхэн шагаахадань, тэрэнэй оёорто үнэхөөрөөшье уршаг ехэтэ тулалдаан боложо байба (Б. Мунгонов); уршагта орохо (гү, али дайралдаха) а) муу юумэндэ орохо (терпеть неудачу, попасть в неприятную историю): Ямаршье уршагта дайралдангүй хүрөө һаа, һайн бэлэй гэжэ бүхы сэдьхэлһээ хүсэнэ (Б. Шойдоков); Уршагта ороһон таабайдаа туһалха шадалгүй байһандаа хүбүүн бэедээ голхоронги зогсоно (Ф. Цыденжапов); б) гэнтын аягүй ушаралда орохо, бэрхэтэй байдалда орохо (попасть впросак); уршагта оролго хохидолдо оролго, хохидол, сүйд (неудача); уршаг (үйлэ) татаха тодхор татаха, сүйд татаха (навлекать беду): Иигэжэ ябахадаа, халагни халаг, яан гэжэ яалайб, яарахада даараха гэжэ хүдэлмэриингөө шанарые тоонгүй, гансахан лэ урагшаа түргэн ябахые бодожо, өөртөө уршаг татаһанаа нюдөөрөө харабаб (Х. Намсараев); Тиигээд яһалал адуулга һайтай ябаһан аад лэ, һүрилэлгын үедэ харууһагүй үлэжэ, уршаг үйлэ татаба (Ц.-Ж. Жимбиев); уршаг татадаг хүн сүйд татадаг хүн, шууяа, хэрүүл татадаг хүн (каверзный человек); уршаг (тодхор) шэрэхэ гай тодхор ушаруулха, зоболон асарха (наносить урон, доставлять страдания): – Тиигээд хойтыень шалгахаб, харюусахаш гэжэ намайе һүрдүүлхэ айлгаха һанаатай аашалан байхадаа, уршаг шэрэһэн улайха нюураа хаанаа нюунаб гэжэ һананат? (Х. Намсараев); Гэнтэ саашадаа гэмгүй үнэн сэхэ хүнүүдые үгэдөө оруулжа, улам ехэ уршаг тодхор шэрэхэдээ болохо (Х. Намсараев).