УНТАРХА

үйлэ ү. 1) галай носохоо болихо, һүнэхэ, мүхэхэ, бүхэхэ, дууһан шатаха, залирха (гаснуть, тухнуть): Тиигэн гэһээнь үни заяанда гал түлигдэһэн аад, мүнөө унтаржа, сэгээн хүхэ утаа ахирханаар һуунагтуулан байба (Б. Мунгонов); 2) зайн галай гү, али ямар нэгэн оньһоной хүдэлхэеэ болихо, абяагүй болохо (выключаться, глохнуть – о моторе): Тэрэнэй гэрэлынь ёһоор носоногүй, олон фарануудынь унтархаяа һанаһан юумэдэл ониилдоно (Ц.-Ж. Жимбиев); Гэнтэ катерай мотоорынь унтаржа, тэдэ һэлюурдэжэ эхилбэ (Ц.-Ж. Жимбиев); 3) шэлж. замхаха, намдаха, һуларха, үгы болохо, мэдэрэгдэхэеэ болихо, дуулдахаяа болихо, гэрэл үгэхэеэ болихо, харагдахаяа болихо (терять силу, ослабевать, прекращаться): Тииһээршье тэрэ үбшэниинь хабарай һайрамда татуулан, бага сага унтарба хэбэртэй (Ц.-Ж. Жимбиев); уур сухалай унтарха уур сухалай тараха, һуудхарха, уурлахаяа болихо (развеиваться – о злости): Һүүлшынгээ бии үгы хүсэ шадал зангидаһан энэ агшан зуурын уур сухал Дагбын досоо гансата унтаржа, хүбүүн мүнөө һуларан унаба (Ц. Шагжин); толоной унтарха туяагай гэрэлтэхэеэ, гэрэл үгэхэеэ болихо (гаснуть – о луче): Ороһон наранай улаан шар а толон һула боло болоһоор, уула хадануудай оройнуудые мүнгэлэн унтарба (Ц.-Ж. Жимбиев); Эрдэмэй зула – унтархагүй мүнхэ зула юм (Ч. Цыдендамбаев); тэнгэриин дуунай унтарха тэнгэриин дуунай замхаха, дуулдахаяа болихо (стихать – о громе): Ойро наярһан тэнгэриин дуун аяар саагуур, огторгойн заха хизаар туласа наяран сууряатан унтарна (Ч. Цыдендамбаев); 4) шалаха, мэдэрэлээ алдаха, мэнэрхэ (неметь, затекать, терять чувствительность): Удангүй Баторовнагай байха хүсэниинь барагдан гар хүлнүүдынь унтаран, эзэгүй болошоходол гэнэ (Ц.-Ж. Жимбиев); унтарха шархирха нэгэ үе мэнэрхэ, нэгэ үе шангаар үбдэхэ (неметь и болеть): Доржын хүлэй унтарха шархирхань нэгэ бага бараг боложо, газар дүнгэдэг, бэеэ даадаг боложо, байн хуушанайнгаа түхэлдэ ороно (Ч. Цыдендамбаев).