УЙМАР

1. тэмд. н. 1) тэнэг, ухаа муутай, үбэштэй (глупый, наивный): Тэнэг тархи хүлөө зобоохо, уймар тархи улаяа элээхэ (Оньһ. ү.); уймар тэнэг тэншүү, ухаа муутай, мохоо молхи, һүлэр (глупый, придурковатый): Энээнэй хэлэһээр болоходоо, эндэхи хальбангууд Бадма абгайн мэхэдэ орожо, уймар тэнэг тархияа одоол уһа уруу шиихаһан хүнүүд болохо байна (Х. Намсараев); уймар гэнэн гэнэн, тэнэг (наивный, глупый, легкомысленный); уймар харанхы тэнэг, ухаагүй, мохоо, мунхаг (тупой, отсталый): – Уймар харанхы эсэгэ эхэ хоёршни баян Бадмын башада баалагдажа, хорото мэхэдэ хуурагдажа, гараһаар ганса шамайгаа хүнэй гарта хүлөөршни худалдаһан хүлисэшэгүй хүндэ гэмтэйбди (Х. Намсараев); уймар урьяха тэнэг, хэрэггүй юумэ дуугарха (говорить глупости): – Үүлэгүй сэлмэг тэнгэри хаража байгаад, юун гэжэ уймар урьянабта? (С. Цырендоржиев); 2) ухаагүй, бодомжогүй, балмад, худхаляа, олон зантай, яншаа, хэрүүлшэ, мундуу (сумасбродный, безрассудный, невоздержанный): Соржо ламбгай, танай энэ зарлигые тэнэг ха саанаа, уһанда орошохоор уймар зарлиг гэжэ һананам (Х. Намсараев); уймар тоомгүй оромоо алдаһан, томоогүй, оромгүй, аляа, шалюун (шаловливый): Уймар тоомгүй унаган түлнүүд олон юумэ мэдэдэг болобо (Х. Намсараев); уймар (эндүү) ааша ухаагүй, бодомжогүй, балмад ябадал (сумасбродство, безрассудство): – Уу гэнэм! – гээд, Лёнхобо гэнтэ үндын бодожо, уймар ааша гарган, урагша хойшоо нёлбосогоон һууба (Ц.-Ж. Жимбиев); Тиигэхэ зуураа түрүүлэгшэтэй адли болоод, тоосолдохо гээшэ тон гажа буруу ябадал, уймар эндүү ааша гэжэ уураг тархиингаа оёорто лаблаад абана (С. Цырендоржиев); ○ тэнэг гэжэ үгэтэй парн. хэрэгл.; 2. юум. н. тэнэг, ухаагүй хүн (дурак, тупица): Тиихэдэ хүбүүншни, үнөөхи уһан уймар, саһан саймар Бартаасшни баһажа, энэ һүни богоһо доромнай норгожо ошоо! (М. Осодоев).