УДХАТА(Й)

(Й) 1. тэмд. н. ямар нэгэн гол һанаатай, гол ойлгосотой, шухала зүйлтэй, шанартай, хэрэгтэй (имеющий смысл или значение, содержание, содержательный, осмысленный): Энэ үдэшын хөөрэлдөөн ехэхэн удхатай байба гэжэ Коля хүбүүн зосоогоо бүтүү баярлан… (Х. Намсараев); Энэ домог хадаа буддын уран нарин удхата зохёолнуудһаа холошье һаа, буддын домог суртал дууряаһан байна (Ч. Цыдендамбаев); гүнзэгы (хурса) удхатай далда, тон шухала, тон һайн удхатай (глубокомысленный): Би танай гүнзэгы удхатай үгэнүүдые юушье ойлгоногүйб (Х. Намсараев); Тэрэ хэрэггүй юумыень хаhажа, зарим үзэгдэлнүүдыень нэмэжэ, онсо шэнжэтэй, гүнзэгы хурса удхатай болгодог байна (Б.-М. Жигжитов); 3) угтай; нэрэтэй түрэтэй (родовитый; именитый); удхатай узууртай угтай (именитый): Тэрэ хүбүүн удхатай узууртай хүнэй зээ һэн; 4) угаар дамжажа ерэһэн (наследственный): Туваантан дархан удхатай зон байһан ха; 2. хэлэгшын үүргээр хэрэгл. шэнги, тиимэ, эхитэй (видно, значит, стало быть): Үлтиртэрөө шүлэ гарахагүй, үбгэртэрөө ухаа орохогүй гэжэ намһаа удхатай нэгэ өөртөөл адли юумэ оложо, үбгэндэ гараа болоод, мунхижа ябана гээшэ бэзэб даа (Ц.-Ж. Жимбиев).