УҺАНАЙ

тэмд. н. 1) уһанда хабаатай, уһа хэрэглэдэг, уһаар хүдэлгэгдэдэг (водный); уһанай ажахы уһа хэрэглэдэг ажахы, хүдөө ажахыда уһалалгын уһа ашагтайгаар хэрэглэхые хангадаг, гандуу газарые уһалха, шииг уһатай газарые һубагуудые татан хуурайлдаг ажаүйлэдбэри (водное хозяйство); уһанай станци а) уһа бүлэжэ гаргадаг станци (водная станция); б) гидростанци, уһанай хүсөөр зайн гал бии болгодог станци (гидростанция); уһанай сорго уһа тараадаг соргонууд (водопровод); уһанай һаба уһа хадагалдаг газар, уһа байлгадаг газар (водоём); уһанай нюруу уһан дээрэхи, уһанай талмай (водная поверхность): Басаганай дууниинь уһанай нюруу дээгүүр шэдэгдэһэн шулуунай халюухайдаад шэнгэшэһэндэл, үерэй шааяан дундуур таһалдашана (Д.-Д. Дугаров); уһанай транспорт уһан дээгүүр ябадаг транспорт, унаа (водный транспорт): Тиихэдэ Эрхүү можо болон Буряад Уласай нютагуудай хоорондо уһанай транспорт ябуулдаг болохо, хүршэ можо нютагуудай энэ уһанай транспортын арга боломжо дүүрэн ашаглаха тухай хэлсэгдээ (Буряад Y нэнһөө); уһанай насос уһа бүлэдэг насос (водяной насос); 2) уһанда байдаг (водяной); уһанай ургамалнууд уһан соо ургадаг ургамалнууд (водные растения); уһанай буха буха шубуун (выпь); уһанай булуудха а) уһанда амидардаг булуудха (водяная блоха, дафния); б) захаам. уһан соо амидардаг хархада адли амитан, арандаатар (ондатра); уһанай хорхой яряан., хайх. загаһан (рыба); уһанай хахалбари уһа хубаадаг далан (водораздел); уһанай шубууд уһанда амидардаг шубууд (водоплавающие птицы): Хабарай хоёрдохи һарада уһанай шубуудай тоором болон нуурнуудта тогтон амарха зуура, хурим түрөө хэжэ, үдэр, һүни илгаагүйгөөр шаг шууяа табидаг шэнги ёохорой дуунууд зэдэлнэ (Г.-Д. Дамбаев); 3) уһа шэрэдэг, зөөдэг (водовозный); уһанай тэргэ уһанай амһарта дээрэнь хээд, уһа зөөдэг тэргэ (водовозная телега, водовозка): Нэгэтэ эсэһэнһээ боложо, һүниин харанхыда ойлгомторгүй дурд гэхэ һамбаандаа уһанай тэргэ дээгүүрээ тэргэеэ няса даран гарашоо һэм (Ц.-Д. Жамсаранов); уһанай боошхо уһа хэдэг боошхо (водовозная бочка); 4) уһалагдадаг (поливной, орошаемый): хадалан сабшалангаа уһанай болгохо; уһанай газар уһалагдадаг газар (поливная земля); 5) голой, нуур далайн (речной, морской): Уһанай урадхал өөдэ ойможо ябахадань, хонидынь эзэнэйнгээ абаха танаггүй ондоо боложо хубилшаһые гайхалсан үдэшэһэн шэнги (З. Гомбожабай); уһанай элһэн голой элһэн (речной песок); уһанай модон голоор ябуулагдадаг, урадхуулагдадаг модон (сплавной лес, сплавная древесина); уһанай модошон голоор модо урадхуулагша (лесоплавильщик); уһанай уһан гол нуурай уһан (речная вода, морская вода).