ТООТО(Й)

(Й) тэмд. н. 1) ямар нэгэн тоодо тудаһан, оруулагдаһан, тоогоор хэлсэгдэһэн, хараалагдаһан (имеющий определённое количество): Һомон бүхэн бидэндэ гамтай, тоотой (Г.-Д. Дамбаев); хэлсэhэн тоото мал хадамда үгтэхэ басаганай заһалда хэдыб гэжэ тоогоор хэлсэгдэһэн мал (оговоренное количество скота для приданого невесты): – Тиигээд манайда ошожо, түрын ёһоор мал барихам гэхэ юумэтнай үгы, тэрэ хэлсэһэн тоото мал мүнгэн хоёрыетнай хүнөөр туулгаад, хармаанлуулаад эльгэхэб (Х. Намсараев); тоото бэлэг эды-тэды гэжэ хэлсэгдэһэн мүнгэн (определённая сумма денег): Тиигээд тэрэ дээдэ захынгаа тоото бэлэгые тооложо, энэ стол дээрэхи хэрэгэйнь забһарта хабшуулаад, газаашаа гарахадатнай болохо даа (Х. Намсараев); олон тоото олон, ехэ олон (многочисленный): Тэрэниие аадарай үүлые сүмэ зураһан сахилгаан мэтэ олон тоото галнууд һээшэнэ (Ж. Тумунов); үсөөн тоото үсөөн, олон бэшэ (малочисленный, немногочисленный): Ородой Холбоото Уласай хойто зүгэй, Сибириин болон Алас Дурна зүгэй үсөөн тоото үндэһэн арадуудые дэмжэхэ талаар эмхинүүдэй хоорондын ажалай бүлэгэй зүблөөн үнгэрөө (Буряад Yнэн hөө); үдхэн олон тоото багахан газарта олон хүнэй һуудаг (плотный): Манай республика үдхэн олон тоото нютаг оронуудай тоодо ородоггүй; тоотой юумэн мүнгэн (деньги): Энээниешни абаа һаа болохо юм аад, тоотой юумэмнай хэлсээтэй; 2) ямар нэгэ тоо зураhан гү, али няаhан, бариhан, ямар нэгэ номертой (имеющий какой-л. номер): Хоёр бүхэшүүлэй амарха һамбаанда гартаа таба тоотой саарһа абаһан бүхэшүүл барилдаад, удааншье болонгүй, нэгэниинь газар тэбэришэбэ (Б. Шойдоков); хоёр тоото трамвай хоёрдохи замаар ябадаг трамвай, хоёр гэжэ бэшээтэй трамвай (трамвай №2, двойка): …бүгэдөөрөө баруун гар тала тээшээ харасагаалдан байтарнай, удабашьегүй хоёр тоотой трамвай ерэжэ зогсошобо (Х. Намсараев); 3) ямар нэгэн сэгнэлтэдэ ородог, тоологдодог, нэрлэгдэдэг (входящий в какое-л. число, считающийся): Талалихин Жамгановта орходоо үни ниидэһэн, һоёогоо ургаһан лётчик гэжэ тоотой ябаа (Ж. Тумунов); этигэлтэйдэ тоотой этигэмээр, зоной этигэлдэ хүртэһэн (пользующиеся доверием): Хаанда хайратайда, хамаг зондо этигэлтэйдэ тоотой зон хасагууднай болохо юм (Ч. Цыдендамбаев); мууда тоотой муу, гайтай (плохой, дурной): Эдэ хоёрой хамта ябаһан сагтань ямаршье зоболон, гуниг гэхэ мэтын мууда тоотой юумэнүүд эдээнтэй тохёолдохогүй (Ц. Шагжин); 4) үсөөн, үсөөхэн, олон бэшэ (немногочисленный): Тоотой эдээхэн үдэрнүүдтэ Сэбжэдмаагай ажабайдалда, өөртэнь ганса мэдээжэ хубилалтанууд болоходол гэбэ (Ц.-Д. Хамаев); тоотой үсөөн олон бэшэ, хомор (немногочисленный): Мэдээжэ олон үгэтэй, шашаг зантай гэжэ шоо үзүүлдэг Гомбо мүнөө урдынхидаал бэшэ, томоотой ондоо болошоһон шэнги, тоотой үсөөн үгэтэй байбашье, наадатай, зугаатай, хүхюу һууна (Ц. Дон).