ТОЙРУУЛХА

үйлэ ү., идх. залог 1) ямар нэгэн юумые гороолон алад гаргаха, эрьюулхэ, тойрон ябахые зонхилхо, тойрон ябагты гэхэ (заставить обходить, пройти вокруг): Юрөө горхон ехээр үерлэшэнхэй байжа, хонидоо үнөөхил нуурай даамбаар тойруулжа нобшорходоо, тэдэнэр аяар үдэ болоһон хойно Ташар хүрэжэ ерээд бэлэй (Б. Мунгонов); тойруулан хараха оршон тойроноо хараха, бултаниие хараха (обводить взглядом): Тиигээд һууриһаа бодожо, зониие тойруулан хараһанайнгаа һүүлдэ хэлэжэ оробо (Б. Шойдоков); 2) хүреэлүүлхэ, хажуугаар хэхэ, хажуудаа байлгаха, суглуулха (ставить вокруг, собирать, сплачивать вокруг): Элдэбын билдагуушад, бэедээ дүтын түрэл гарал хүнүүдээр даажа байһан газараа тойруулна ха юм (Ц. Шагжин); бэеэ тойруулха ганса өөр тухайгаа, өөрынгөө барииша бодохо, бэеэ абаха (думать, видеть только вокруг себя): Айгаа аабза, бэеэ тойруулаа ёһотой (Ц. Дон); 3) сэхэ бэшээр, далда удхатайгаар хэлэхэ, дуугарха (говорить запутанно, обходить какой-л. вопрос): Лодон намда муу юумэ хэлэхэеэ, дуулгахаяа зүрхэ алдашоод лэ иигэжэ тойруулна (Г.-Д. Дамбаев); холуур тойруулан хэлэхэ саагуур халтантуулан хэлэхэ (говорить обиняками): – Даб дээрэ даха тайладаггүй һэм шуу, – гэжэ гэрэй эзэн холуур тойруулан хэлэнэ (М. Осодоев).