ТАТАГДАХА

үйлэ ү., хүлеэгд. залог 1) ямар нэгэн юумэнэй хүсэ гаргуулан бэе тээшэ болгогдохо, бэе руугаа шэрүүлхэ, шэрүүлжэ дүтэ болгогдохо, шэрэжэ асаруулха, хүсэлэн ойртуулха, угзаруулха, бүхэлэн уягдаха, шангаагдаха (тянуться, натягиваться): Заяаханай мэдээ ороходо, гэртэ хүн үгы, бэень сохюулжархиһандал хүндүүлхэй, энгэрынь шуу татагдажа, сэлигдэнхэй байба (Ц.-Д. Хамаев); шангаар татагдаха хүсэ гаргуулан бэхилэгдэхэ, уягдаха, бүхэлэн уягдаха (туго натягиваться): Шангаар татагдаһан хатуу номон шэнги болотор нидхэеэ ниилүүлжэ, сог шара нюдэнүүдһээ гал сахилуулжа байһан мэтэ, Аламжын шүдэн шулуун хүхэ уралаа зуужа, булад таха боложо харагдана (Д. Батожабай); 2) бага болгогдохо, намдаха, агшаха, үгы болохо (убывать, сокращаться): Тэрэнэй улайһан шарайнь шуһан досоошоо татагдан, сабиргай өөдэнь хүнэй нюдаржа байһанһаа өөрэгүйгөөр лугшана (Д. Батожабай); 3) абтаха, хандуулагдаха, һанал бодолоороо абтаха, бүхы сэдьхэлээрээ орохо, ондоо тээшээ һанаашархаха (втягиваться, поддаваться, вовлекаться): Тиихэдээ ехэнхидээ эсэгэ тээшээ татагдадаг байһанаа ойлгоно (Ц. Цырендоржиев); 4) хара баагаар суглуулагдаха, абтаха, хамааралсаха, хамаадуулагдаха, зарлагдаха (собираться, созываться, взиматься): Гурба хоноһон хойно татагдаһан ээлжээтэ суглаан дээрэ тэрэ асуудал табихадаа, Жалсанов нилээд эридээр оробо (Ш.-С. Бадлуев); албанда (гү, али сэрэгтэ) татагдаха гүрэнэй зэбсэгтэ хүсэнүүдтэ дуудагдаха (призываться на службу): Шамдал адли март һарада албанда татагдаад, шамтайл адли нэгэ үдэр алба хэхэ частьдаа ерэһэн бэлэйб (Б. Шойдоков); Хойто жэлһээ сэрэгэй албанда татагдахань бэшэ гү даа (Б. Мунгонов); 5) зурагар ута юумэнэй хэгдэхэ, гаргагдаха, һунаагдаха, табигдаха, малтагдаха, хахалагдаха (проводиться, протягиваться): Зургаан жэлэй саада тээ Хитад гүрэн соо телеграф үгы байһан аад, энээхэн 1890 ондо 8821 километр телеграфна утаһан татагдаад байна (Д. Батожабай); Тиихэдэ энээгүүр малтагдаһан канаванууд иишэ тиишээ татагдан ошогшо һэн (Ц.-Ж. Жимбиев); 6) бүрхөөгдэхэ, хушагдаха (заволакиваться, покрываться): Нэгэ жэгдэ боро үүлээр уһабхин татагдаһан тэнгэри доро, бороодо сохигдожо үнгэ зүһөө алдажархиһан гэрнүүдэй, хорёонуудай наана Долгормаа бишыханаар, ямар нэгэн аймшагтай хүсэндэ дарагдан ябаһандал үзэгдэбэ (А. Ангархаев); 7) ямар нэгэн болзорой хойшологдохо, саашаа болохо, удаарха (оттягиваться, откладываться); хойшо татагдаха һаалта хэгдэхэ, удаашаруулагдаха (затягиваться, откладываться); 8) буталагдаха, үйрүүлэгдэхэ (измельчаться, перемалываться): Гүрэнэй амбаар соо гү, али тээрмэдэ татагдаад, хилээмэн болонхой, таанадай стол дээрэ, гитлеровецүүдые сохижо ябаһан аханарайтнай мэшээг соо байха байгаа (Ж. Тумунов).