ТАРАГ

юум. н. тарагай хүрэнгэ дээрэ бүлеэн һү хээд, дулаан газарта байлгажа ээдүүлһэн сагаан эдеэн (тарак, род простокваши): Ёндоной зүдэрүү ерэхэдэ, Должон наада харангяар миһэд гээд, гэртэһээ нэгэ хонхор табагаар дүүрэн һэрюухэн тараг асаржа үгэнэ (Ц. Дон); тараг айраг һүн, һүнһөө абтаһан сагаан эдеэн (молочные продукты): Тараг айраг гэдэгнай хүндэлхэ эдеэнэй дээжэ гэлэйл, табан хушуун малнай зугаалха үгын түрүү гэлэйл (Х. Намсараев); тараг бүрихэ тарагай эхэ болон бүлеэн һү ниилүүлэн худхажа бүрилдэхыень табиха (готовить простоквашу); тараг (хоймог) эдюулхэ тарагаар хооллуулха (есть простоквашу): Тиигээд Сэсэгхэндэ садатарнь тараг эдюулээд, хирэгүйхэн хубсаһыень үмдэхүүлбэд (Ч. Цыдендамбаев); ◊ альган тараг эдихэ альгадуулха (получать пощёчину): Дурагүй юумэн тушаань үбгэжөөлтэй удаан хөөрэлдэжэ болохогүй, ехэдээ һаа, шабхуур гү, али альган тараг эдеэд һалахаш (Д. Эрдынеев); сагаан тараг болохо ямар нэгэн юумэнэй сагаан юумээр будагдаха, сагаан юумээр муухай болгогдохо (покрываться чем-л. белым): …нүхэнэй оршон тойрон шандаганай сагаан тараг нооһон, шонын хөөбэр … таража хэбтэнэ (Х. Намсараев); ◊ тараг бүрижэ шадахагүй үгэ ойлголсохгүй, хамта юумэ хэжэ шадахагүй (≈ каши не сваришь): Иимэ хүнтэй үгэеэ амархан ойлголсохош. Харин тэнэг бардам хүнтэй ямаршье тараг бүрижэ шадахагүйш (Б. Санжин, Б. Дандарон); ○ айраг, һүн гэжэ үгэнүүдтэй парн. хэрэгл.