ТАЙЛБАРИЛХА

үйлэ ү. 1) удха, ушар шалтагаае дэлгэрүүлэн ойлгуулжа хэлэжэ үгэхэ, ойлгуулан хэлэхэ, задалан ойлгуулха (объяснять, растолковывать, интерпретировать): Хэрбэеэ хэн нэгэн үшөө хүсэд ойлгоогүй байгаа һаа, мүнөө намда хэлэг, би бүри дэлгэрэнгыгээр тайлбарилжа үгэхэб (Б. Мунгонов); тайлбарилан ойлгуулха дэлбэлэн ойлгуулха (объяснять, разъяснять, растолковывать); зүүдэнэй удхые тайлбарилха зүүдэнэй ямар удхатайе задалан харуулха (толковать сон): Нюур гараа угаахашье забдагүй, Иван Таня хоёрой асарһан номууд сооһоо бэдэрхэдэнь, нойр зүүдэнэй удхые тайлбарилдаг тэрэ номынь Казаньдаа үлдэшэһэн байба (Ч. Цыдендамбаев); тайлбарилан хэлэхэдэ (гү, али хэлэбэл) ойлгуулан хэлэхэдэ (то есть, иными словами): Тайлбарилан хэлэхэдэ, ондоо һалбариин наукануудай нүлөөн ехэдэнэ (Д. Санжина); 2) тааха, зүб харюу олохо (разгадывать): «Хэлэнэй, шүдэнэй тухай таабари» гэжэ тайлбарилаад, Даржай нэмээнэ (Ч. Цыдендамбаев).