ТАБСАН

юум. н. 1) ямар нэгэн юумэнэй багахан тэбхэгэр газар, багахан хабтагар талмай, тэбтэг, тэбсэг, шата (ступень, выступ, уступ): Би урагшаа зурагад гэжэ, мүн лэ ушаагай хоолойн табсан дээрэ байһан зуруул һалганаһан гараараа һабардажа олоод, зуруулайнгаа модонуудые хухалжа байжа, мүнөөхи нэрэ муута өөхэн дэнгээ носообоб (Б. Мунгонов); Хэдэн метр үндэр хана дорохи табсан, үшөө доошоо эгсэ шулуун хабсагай – дээрэһээнь харахада, тархи эрьемээр (Д.-Д. Дугаров); гэшхүүрэй табсан юумэн өөдэ дамжан гараха хэрэгсэлэй нэгэ шатань, хабтагарынь (ступень лестницы): Үндэр гэртэ орохоёо һанаһан хүн гэшхүүрэй эгээл доодо табсанда хүлөө табидаг юм бэшэ гү? (Ч. Цыдендамбаев); хабсагайн табсан хадын ташалангай тэбсэг, багахан хабтагар талмай (уступ скалы): Одоол мүнөө үбгэжөөлнай нохойнгоо дээшээшье гараха, доошоошье бууха аргагүй – хабсагайн табсан дээрэ байһые обёорбо (Д.-Д. Дугаров); сонхын табсан сонхын доодо можо, сонхын дэрэ (подоконник): Сонхын табсан дээрэ хаб нохойһоо һураггүй томо һаарал миисгэй монсогор тарган һабараа долёон долёон, толгойгоо угаажа һууна (С. Цырендоржиев); капитанай табсан капитанай зогсодог арангата тэбсэг (капитанский мостик); ◊ таби наһанай табсан дээрэ зогсохо таби наһанай дабаан дээрэ байха (стоять на пороге пятидесяти лет); 2) бурханай урда гү, али ороһон айлшанда сай аягалхадаа, дээрэнь табаг табидаг набтархан гонзогор шэрээ (низенький столик перед божницей или для гостя): Харин Шодо Хурьган хоёр гүйлдэжэ гараһан бэеэрээ томо түйсэтэй архи асаржа, галай захын табсан дээрэ табижархиба (Б. Санжин, Б. Дандарон); 3) хүнэй һууха набтархан һуури (сидение): Лодон жаган соохи пеэшэнэй амhарай урда набтархан табсан дээрэ hуунхай хониной тагалсаг, толгой хуухална (Г.-Д. Дамбаев); 4) шэлж. шата, зэргэ (ступень, уровень): Тэрэ иимэрхүү билдагууша зониие хулгайшантай нэгэл табсанда табидаг (С. Цырендоржиев); эрдэмэй түрүүшын табсангууд эрдэм мэдэсын эхин шатанууд (первые ступени к образованию): Яндагар солоомон пудуушхынь ойро Доржые ородой эрдэмэй түрүүшын табсангууд тээшэ хүтэлһэн бүхы багшанарынь сугларна (Ч. Цыдендамбаев).