ТАБИГДАХА

үйлэ ү., хүлеэгд. залог 1) ямар нэгэн юумэнэй газарта гү, али ондоо хабтагар нюруун дээрэ тодхогдохо, дэлгээгдэхэ (ставиться, устанавливаться, быть положенным): Сай уһаншье, адуунай сэгээшье аягалагдажа, обоо хүбөө мяхан тэбшэнүүдтэ хээтэй, хүнүүдэй урдуур табигдаба даа (В. Гарм аев); Удаань тэрэл фойе соо табигдаһан үндэр, гоё ёлконуудые тойрожо хүхеэбди, дуунуудые дуулалдаабди (Ц. Цырендоржиев); выставкэдэ табигдаха зондо харуулагдахаар гаргагдаха (быть представленным на выставке): Энэнэй урда выставкэдэ табигдаһан түрүүшынь картина һураггүй дээрэ һэн (Ж. Тумунов); ◊ хүдөө табигдаха хүдөө гаргагдаха, хүдөөлүүлэгдэхэ (быть похороненным): Аюуханай хүдөө табигдаһанһаа хойшо хоёр үдэр үнгэрбэ (Ч. Цыдендамбаев); 2) уяатай гү, али хаалтатай байдалһаа гаргагдаха, өөрын мэдэлээр ябаха аргагүй газарһаа зүбшөөл абажа гараха (быть отпущенным или освобождённым, распускаться): Буряад Уласта Байгал далай руу омоли загаhанай хоёр сая түрьhэн табигдаба (vtinform. com); амаралтаар табигдаха һуралсалһаа гү, али ажалһаа амарха зүбшөөл абаха (отпускаться на отдых): Хэдэн олон үдэр соо үргэлжэлһэн унтаха нойргүй хүндэ ажалай һүүлдэ хорин хоногой амаралтаар табигдаһан Алексей Ильич баһал хүхюутэй (Ч. Цыдендамбаев); гурбан хоногоор табигдаха гурбан хонгой туршада уялгануудһаа сүлөөлэгдэхэ (отпускаться на три дня): Гэртээ гурбан хоногоор табигдаад, тэрэ машинаараа Согто-Хангилаа орооб (Б.-Б. Намсарайн); армиһаа (гү, али сэрэгэй албаһаа) табигдаха гүрэнэй зэбсэгтэ хүсэнүүдтэ албанһаа сүлөөлэгдэхэ (демобилизоваться из армии): Үсэгэлдэр армиһаа табигдаад, ерэжэ ябанам гэһэн телеграммын ерэхэдэ, Балжид уршытар бажуугаад, эхынгээ хараһаар байтар гал уруу хаяжархёо (Ц.-Д. Хамаев); Хахад жэл госпитальдо аргалуулбашье, хүсэд заһаржа шадангүй, сэрэгэй албанһаа табигдан табигдаа һэм (Б. Мунгонов); түрмэһөө табигдаха өөрын мэдэлээр ябаха аргагүй хаалтаһаа гаргагдаха (выходить из тюрьмы): Түрмэһөө табигдажа, нютагаа бусахадам, һамгамни ондоо хүндэ хадамда гараад, зөөжэ ябашаһан, хооһон гэрни угтажа байгаа (Г. Дагбаев); больницаһаа табигдаха эмшэһээ эмнэлгын газарһаа гараха зүбшөөл абаха (выписываться из больницы): Арһа яһан болошоһон юумэ больницаһаа табигдаа бэлэй (С. Цырендоржиев); уяаһаа табигдаха уяатай байһанаа сүлөөтэй, дураараа гүйхэ (отпускаться с привязи): Хододоо уяада байдаг хашарагай зэргэ хара нохойнь уяаһаа табигданхай, эзэнэйнгээ хажууда гүйжэ ерээд һүүлээ шарбагануулан эрхэлнэ (Ж. Тумунов); 3) дэбжүүлэгдэхэ, дурадхагдаха, ямар нэгэн асуудалай, һанамжын, дурадхалай зүбшэн хэлсэлгэдэ, шиидхэлгэдэ гаргагдаха (выдвигаться, ставиться, представляться на обсуждение): Мүнөө немецүүдэй дабшалтые тогтоохо, тэдэнэй хадхуур шаантагуудые таһа сохихо зорилго бидэнэй урда табигдана (Ж. Тумунов); Мүнөө эндэ зүбшэлдэхэ гэжэ табигдаһан асуудалнай шиидхэгдээгүй байна ха юм (Х. Намсараев); 4) ямар нэгэн зорилготойгоор, даабаритайгаар томилогдохо, тушаалда һуулгагдаха (назначаться для выполнения какого-л. задания, на какую-л. должность): Харин тэрэнэй дүтын нүхэр болонхой Баатар энэ оньһото хомор бууе бэрхээр шудалжа шадаһандаа хоёр таһагайнь нэгэнэй даргаар табигдаад байгаа бшуу (С. Норжимаев); Хойноһоотнай тагнуул табигданхай гэжэ Тараненкэдэ заатагүй дуулгаха ёһотой (Ц. Шагжин); 5) эмхидхэгдэхэ, зохёогдохо (ставиться на сцене, организовываться): Энэ үдэрнүүдтэ Буряадай оперо болон баледэй театрай тайзан дээрэ түрүүшынхиеэ «Эреэхэн» гэһэн үндэһэн оперо табигдаба (buryad. tv); Эндэ тоо бүридхэл һайнаар табигданхай; 6) ямар нэгэн юумэндэ зорюулагдаха, тусхай зорилготойгоор гаргашалагдаха, һомологдохо (быть отпущенным, выделенным – о материальных средствах): соёлой ордоной барилгада табигдаһан мүнгэн зөөри; 7) һуладаха, эршэеэ буураха (ослабевать, расслабляться): Баһал хоёр ондоо шанартай мэдэрэлнүүдтэ сэдьхэлынь нэгэ абтажа, нэгэ табигдажа эхилбэ (А. Ангархаев); зөөлэрэн табигдаха тайдхарха, һуладаха, налархай болохо (смягчаться, расслабляться): Энэ һамбаанда Байвал ямаршьеб һанал абаа хаш, зүһэ шарайнь зөөлэрэн табигдажа, нюдэндэнь мэхэтэй ошохон бии болобо (Д.-Д. Дугаров).