ТАҺАР(А)

(А) шангадх. ү. 1) хүсэ гарган хоёр гү, али олон хуби болгон, һалатар, таһартар (полностью, напрочь, до отрыва, до отделения); таһар бууха хүсэ гаргуулһанай һүүлээр ямар нэгэн юумэнһээ һалаха, таһарха, таһа һүрэхэ (разрываться, рваться): Теэд мүнөө ута модонииньшье туһалхаяа болижо, үрөөһэн хүлэйнь боолто таһар буужа, табгайнь ула арһагүй улаан мяхан болошоо (Д. Батожабай); таһар һүрэхэ хэдэн тээшээ һалаха, һарниха, һарнин бутарха (разрываться, распадаться): Хара үүлэн огторгойгоор таһар һүрэн хиидэжэ эхилбэ (Д. Батожабай); таһар (а) сабшаха эритээр сохижо хаяха, сабшажа хаяха (отрубить): Хоёр гарыень таһар сабшаха гэбэд (Ч. Цыдендамбаев); Энэ үедэ Цэрэнпил һүхэеэ баряад, газаашаа гаража, бүхэли һүниндөө түлихэ түлеэгээ харанхыда таамагаар таһара сабшан байтараа, гэнтэ һүхэнь халгажа, ойлгомторгүй хүлөө сабшажархиба (Х. Намсараев); таһар (а) удар (а) татаха таһартар, удара татаха (разрывать в клочья, в пух и прах): Нүгөө заримадынь, боосоондо ехээр алдаашад, үнэшэн хурьга олоһон үлэн шоно шэнгеэр, Доржые таһар удар татахаар бэлэн байна янзатай (Ч. Цыдендамбаев); Тэрэнэй һэеы үүдэеэ үргэжэ гарахалаарнь, таһара удара татан, абаха эдихэеэ байһандал, үүдээр саһа бордоһон шуухиран, гэр уруунь саһа хаялна (Ж. Балданжабон); 2) шангаар, бүхөөр, аймшагтайгаар, ушаргүйгөөр, айхабтараар, яашье, огто, тон, бута (крепко, сильно, совсем, совершенно, решительно): …һүүл һүүлээрнь холбожо, табаар гүрэһэн ташуур мэдүүлжэ, таһара орёолгожо байбаб (Х. Намсараев); таһара харааха айхабтараар, аргагүй шангаар харааха (бранить на чём свет стоит): Таһара хараагаад, зэмэлээд үлдэбэб (С. Цырендоржиев); ○ удар (а) гэжэ үгэтэй парн. хэрэгл.