ТҮРҮҮШЫН

тэмд. н. анхан, эхи табиһан, эхинэй, бусадһаа гү, али хамагһаа урид тохёолдоһон, урид болоогүй (первый): Хонишон басаган һүүлээрнь үбшэлөө, түрүүшын үдэр мэдээ табин халуураа һэн, удаадахи үдэрнүүдтэнь барагтай болоо (Ц.-Ж. Жимбиев); эгээн түрүүшын эхи табиһан, анхан (самый первый): Улаан-Үдэдэ эгээн түрүүшын теледамжуулга 1961 оной июниин 16-да агаарай долгиндо гараһан байгаа (Н. Шабаев); эхин түрүүшын эхинэй, анхан (первый): – Эхин түрүүшын шиниингээ намдаа найдажа даалгаһан юумыешни заабари болгон, эршэмтэйгээр дүүргэхэб гэжэ найданам (Г. Цыдынжапов); түрүүшын үедэ эхиндэ, эхилжэ байхада (на первых порах): Түрүүшын үедэ танай үнэхөөрөөшье ажалдаа ханалгатай, оролдосотой байхада һайн багша ургажа ябана гэжэ бидэ тоолодог, найдадагшье байгаабди (К. Цыденов); түрүүшын лини а) эгээ дүтэ байһан лини (первая линия): Гэрээ далайһаа түрүүшын линидэ баринхай; б) сэрэг. дайсанда эгээн ойро байһан газар (передовая); түрүүшын ээлжээндэ юунһээшье урид, эгээ эхиндэ, нэн түрүүн (в первую очередь): Түрүүшын ээлжээндэ ноябриин 26 болохо сессидэ һунгамалнуудай зүбшэн хэлсэхэ асуудалнууд баталагдаха болоно (infpol. ru); эгээл түрүүшын ээлжээнэй эгээн шухала (первоочередной): Эгээл түрүүшын ээлжээнэй хэмжээ ябуулгануудай түсэб эдэй засагай болон олониитын ажабайдалай хүгжэлтэ хангаха хэрэгтэ бусадһаа урид зорюулагдаһан байгаа (ulanude.bezformata.com); түрүүшын хүнүүд а) урид ерэжэ байһан, орожо байһан хүнүүд (первые люди): Үшөө хахад үдэр болоодүй байхада, Сундайн сабшалан хамха хэмхэ һүрэн дууһажа, Дагдайн мужаа соо түрүүшын хүнүүд оробо (Ч. Цыдендамбаев); б) эрхим зон (передовики); түрүүшын удаа анха удаа, анха түрүүшынхеэ (первый раз, впервые); түрүүшын саhан намарай ольбоной унахада анха ороһон, байрын саһан (пороша, первый снег): Намарай ольбоной унажа, түрүүшын саһанай тала дайдые хушаһан хойно буряад нютагта үүсын үе захалдаг гээшэ бэзэ даа (С. Цырендоржиев); түрүүшын харгыгаар һая унаһан, гэшхэгдээгүй, нэгэшье мүр сараагүй, тунга саһаар (по первопутку): Мориниинь түрүүшын харгыгаар ульгамаар дугшана; түрүүшын (инаг) дуран хүнэй наһан соохи анхан инаглал (первая любовь): Y е сагшье үнгэрөөл даа, / Y һэншье сайжа захалаал даа. / Би шамтайгаа золгохоо ерээб, / Түрүүшын дуран, түрүүшын дуран (Д. Дамбаев); Үни үнгэрэгшэ тэрэ хабатай хүхюун саг, зүрхэ сэдьхэл хүлгүүлhэн түрүүшын инаг дуран зүүдэн мэтээр тэрээндэ hанагдана (Г.-Д. Дамбаев); түрүүшынгээ ёhоор урид болоһондо адляар (по-прежнему, как и первый раз); түрүүшын зугаа эхинэй дуун (песнь запевалы в певческом состязании).