ТҮЛГЭХЭ

үйлэ ү. 1) зүрхэсэхэ, оромоо оложо ядаха, түбэгшѳѳхэ, зүрхэ алдаха, хитэхэ, тунхариха, тээлмэрдэхэ, маргаха, шиидэжэ ядаха (робеть, быть в нерешительности, колебаться): Тэрэ бүхэндэнь Заяахан толгой руугаа үнсэгдүүлһэндэл боложо, зүрхэниинь хүдэлөөд, нюдэниинь эреэлжэлдэг, ушаргүй түлгэдэг һэн (Ц.-Д. Хамаев); 2) хүл хѳѳрсэг болохо, һабандаха, тухашарха, иишэ тиишээ харайха (хлопотать, суетиться): Гэрэйнь эзэн эхэнэршье һанаагаа зобоһон янзатай түлгэнэ, хирэ хирэ болоод лэ самовараа тэбдүүгээр үлеэнэ (Ц. Дон); түлгэхэ тэбдэхэ мэгдэхэ, яараха, шамдаха (торопиться, суетиться): Урдань Должон нэгэтэ хото суглаанда ерэжэ үзэһэн хадаа ехээр түлгэн тэбдэнгүй, һанаа амаршаг хэбэртэй, юумээ монсогойлно, уяна (Ц. Дон); түлгэхэ түгшэхэ һанаагаа зобонгёор мэгдэхэ, һуури байраяа олохогүй (волноваться, суетиться): Харгы зам мэдэхэгүй аад, түлгэжэ түгшэжэ, һанаа үнөөгөө зобожо ябаа һэм (Ц. Дон); түлгэхэ тухашарха һабандаха, мэгдэхэ, хүл хөөрсэг болохо (хлопотать, не справляться с чем-л.): Түрэ хуримаа ехээр хэхэ гээ һаа, дундуурхан шадалтай манайхинаа түлгэхэ тухашарха байха гэжэ гамнаа химгадаа юм бэзэ (Х. Намсараев); 3) төөрихэ, харгыгаа алдаха, зүг шэгээ алдаха (блуждать, кружить): Тэдэнэр фонарьнуудаа бэшэндээ үгэжэ табиһан тула харанхыгаар түлгэн ябабад (Ц.-Ж. Жимбиев); түлгэхэ төөрихэ замаа алдаха, хаана ябаһанаа ойлгохоо болихо (блуждать): Дагба мүнөө түлгэхэ төөрихэеэ болижо, хото городые һайн мэдэхэ болобо (Ц. Шагжин).