ТҮЛЕЭ(Н)

(н) юум. н. хуhан, нарhан, шэнэhэн г.м. модо тайража, хахалаад бэлдэhэн түлишэ (дрова): Үнгэрэгшэ амаралтын үдэр Дарима Бадуевна ойдо түлеэндэ гараад, зулгааг нарихан хуһан түлеэ утаарнь шэрэжэ асараа (М. Осодоев); түлеэ залhан модо тайража, хахалаад бэлдэhэн түлишэ (дрова, топливо): Тэдэнэй эжынэрынь эдэ үхибүүдэйнгээ бороо хура асаржа ерэһэндэ баярлан, аадар соогуур яаралгүйхэн алхалан ябажа, гэрэйнгээ газаа хэбтэһэн түлеэ залһа оруулнад (Ц.-Ж. Жимбиев); түлеэ түлишэ шатаахада дулаа үгэдэг элдэб модон, мүшэр (дрова, топливо): – Шамдая, харанхы болошоогүйдэ газар олохо, түлеэ түлишэ бэлэдхэхэ хэрэгтэй (Б. Санжин, Б. Дандарон); шэнэһэн түлеэн отолуулжа хахалагдаһан шэнэһэн модон (дрова из лиственницы): Мүнөө иимэ үедэ байшан гэр соогоо шэнэһэн түлеэ нижаганаса түлеэд, хүлөө жиижэ, хүйһэндөө нёлбожо хэбтэнэ бшибы даа (Д. Батожабай); түлеэ хюрөөдэхэ (гү, али татаха) модоор түлишэ хэхэеэ хюрөөгөөр тайраха, отолхо (пилить дрова): – Теэд айлай юумэ эдеэд, миин һуухагүй гэжэ түлеэ хюрөөдэдэг, уһа асардаг, огородынь уһалдаг, юрэдөө, бии шадалаараа оролдодог байгаа гээшэб (Ц. Шагжин); түлеэ хахалха шүүрхэнүүдые һүхөөр сабшаха (колоть дрова): Хорёогоорнь дүүрэтэр түлеэ хахалаад, эмээл дээрээ хүнгэнөөр собхорон гаража, дүлэтэмэ улаан тооһо бурьюулан, хатаргажа ябашаба (М. Осодоев); түлеэндэ ошохо түлишын модо бэлдэхэеэ ошохо (отправляться за дровами): Тиигэ тиигэһээр байтар үбэл газаа орожо ерээ, хүдэлөөгүйдэ хэн тэжээхэб, мори оложо, түлеэндэ ошоо һаа гэхэдэ, шадал хүрэхэгүй (З. Гомбожабай); ябталаатай түлеэн нойтон түлеэ тайража, хахалhан хойноо, дээрэ дээрэһээнь эмхилэн ябталжа хатааhан түлишэ (поленница дров).