ТҮХЕЭРХЭ

үйлэ ү. бэлэн болгохо, бэлдэхэ, хэрэгтэй юумэ суглуулха, тоноглохо (собирать, снаряжать, готовить): Тэдэнэй дунда Должоншье мүн лэ юумэ хүүмээ яаран түхеэржэ, үсэгэлдэр үдэшынгөө ушаралые һанахашье сүлөөгүй үдэрые үнгэргэжэрхёо һэн (Ц. Дон); малай байра түхеэрхэ мал байлгахаар байра бэлдэхэ (оборудовать помещение для скота): Ганса үнеэндээ, дүрбэ табан хониндоо байра түхеэржэ ядахагүйт (Д. Эрдынеев); нууга түхеэрхэ агнуурида гү, али дайн байлдаанай газарта зосоонь орожо хорохо ба буу зэбсэгээ тодхохо һуури бэлдэхэ (устраивать засаду): Баахалдайн ерэ ерэһээр маниие даража унамаар бэшээр нууга түхеэрбэбди (С. Доржиев); түрэеэ түхеэрхэ түрэдэ хэрэгтэй юумэ хэжэ, абажа бэлдэхэ (готовить свадьбу); зөөдэлдөө түхеэрхэ юумэ хүүмээ суглуулжа нүүхэеэ бэлдэхэ (готовиться к переезду): Тиигээд шэрынь хатахые хүлеэжэ, үшөө хоёр хоноод, одоошье зөөдэлдөө түхеэржэ эхилнэд (Ч. Цыдендамбаев); унтарияа түхеэрхэ унтахаяа ороёо зохёохо (расправлять постель, готовиться ко сну): Эжынгээ шанаһан халуун шүлэ эдижэ, гол ороод, үнөөхи наар дээрээ унтарияа түхеэржэ хэбтэхэдэнь, наартай дулаанаар даабарилжа захалха (М. Осодоев); табаг түхеэрхэ айлшаниие хүндэлхэ сагаан эдеэн табаг бэлдэхэ, эдеэ шанажа бэлдэхэ (готовить блюдо для гостя); ябахаяа (гү, али ябаха тээшээ) түхеэрхэ замда гарахаяа бэлдэхэ (собираться ехать): Үүдэ сэлижэ, газаашаа гарахадань, үнөөхинь хоройн ойро орыень хүллэжэрхёод, хайшаашьеб ябахаяа түхеэржэ байба (Ц.-Д. Хамаев); Людмила сэрэгшэдтэ баяр хүргөөд, автомат дала мүртөө hуйбадан үргэлөөд, гранатануудаа ба боолтотой юумэеэ гартаа барижа, ябаха тээшээ түхеэрбэ (Г.-Д. Дамбаев); эдеэлхэеэ (гү, али эдеэлхээр) түхеэрхэ эдеэлхэһээ урид аяга табагаа табижа бэлдэхэ (собираться кушать).