ТҮБИ

, тиб юум. н. 1) замби, дэлхэй, юртэмсэ (земля, мир): Түби дээрэ энээн мэтэ хамаг юумэнэй сагай эрхэһээ сүм дулдыдадаг тула мүнхэ юумэн огтолон үгы (М. Батоин оршуулба); түби дэлхэй газар дэлхэй, дэлхэйн бүмбэрсэг, юртэмсэ (земля, мир): Түби дэлхэй дээрэ хүнэй түрэһэн үриһөө үнэтэй, хайратай, һaйxaн юун байгша бэлэй даа! (Б.-Б. Намсарайн); 2) гадаада ехэ далайгаар хүреэлэгдэһэн томо газар, хуурай газар (материк, континент): Агаарай шэнэ замуудые нээхэ хэрэгтэ Антуан де Сент-Экзюпери ехэхэн габьяатай байха юм. Тэрэнэй дээгүүрынь ниидээгүй түби үгы шахуу гэдэг (В. Намсараев); зургаан түби гадаада ехэ далайгаар хүреэлэгдэһэн зургаан томо газар (шесть материков); дүрбэн түби будд. буддын шажанай ёhоор, Сүмбэр уулын дүрбэн таладань 4 ехэ ба 8 бага түбинүүд байдаг гэхэ. Ехэ түбинүүдынь гэбэл үлэмжэ бэетэ гэжэ нэрэтэй зүүн түби, замба түби – урда түбинь, үхэр эдлэгшэ – баруун түби, муу дуута – хойто түбинь. Эдэ ехэ түби бүхэнэй дэргэдэ хоёр-хоёр бага түби байдаг, тиин хамтадаа 4 ехэ, 8 бага түби бии болоно (четыре материка, расположенные на четырёх сторонах горы Сумбэр: материк великотелых – восточный, дзамбудвипа – южный, материк скотоводов – западный, материк зловещего голоса – северный); Ази түби Евразиин 83 хубиие эзэлһэн, эгээ олон хүн аматай газарай хэһэг (Азия): Ази түбиин тэг дунда ажаһуудаг заахан буряад арадни али зэргэ хубилаа, хүгжөө, ургаа гээшэб (Ц. Шагжин); түби хоорондын гадаада ехэ далайгаар хүреэлэгдэһэн томо газарнуудай хоорондо ниидэдэг гү, али ябадаг (межконтинентальный): түби хоорондын ракетэ; ○ газар, дэлхэй, замби гэжэ үгэнүүдтэй парн. хэрэгл.