ТҮБЭГШӨӨХЭ

үйлж ү. 1) ашаархаха, хашарха, шэлээрхэхэ, залхуурха, үлүү гэжэ тоолохо, дураа гутаха, ямар нэгэ юумые хашаргаантай, хүндэ хүшэр, бэрхэтэй, амар бэшэ гэжэ һанаха (тяготиться чем-л., считать хлопотным, неприятным): Тэрээнһээ гадна эдэнтэй үдэрһөө үдэртэ зууралдажа орохонь амаргүй байна гэхэ мэтэ ехэл олон юумые түбэгшөөн бодожо, һанал бодолоо нэгэ газар тогтоон шиидэжэ ядана (Х. Намсараев); суг ябахаяа түбэгшөөхэ хамта ябаха дурагүй байха, шэлээрхэхэ (тяготиться спутником): – Суг ябахаһаа түбэгшөөгөө һаа, түрүүлээд ябахаяа яагаабши? – гэжэ хүбүүн амисхалаа абажа ядан хэлэнэ (Д.-Д. Дугаров); 2) айха, харюудаха, халахагүй, зүрхэлхэгүй, һанаагаа зобохо, элдэб муу юумэ болуужа гэжэ һанаха (бояться, тревожиться, опасаться): Харин мүнөөдэртөө даншье ехээр үбдэбэб, гэнтэ юун болохонь гээшэб гэжэ залд гэһэн тухайгаа хэлээ һаа гэжэ һанана, тиигээд хоёр хүбүүдээ ехээр айлгажа орхихо хүн гүб даа гэжэ түбэгшөөнэ (Ц.-Ж. Жимбиев); түбэгшөөhөөр айhаар һанаагаа зобонгёор, элдэб муу юумэ болуужа гэжэ һанажа, зүрхэ алдажа (с тревогой и опаской): Түбэгшөөһөөр, айһаар ошожо ороходонь, нэгэ уриншаг янзын залуу хүн Гомбын ябадал тухай айхабтар ухамайгаар мүшхэбэ (Ц. Дон); үгэ дуугархаяа түбэгшөөхэ үгэ хэлэхэеэ айха, халахагүй, зүрхэлхэгүй (бояться слово сказать); сэхэ харахаяа түбэгшөөхэ нюдэ руу харахаяа айха, харюудаха (не решаться смотреть прямо в глаза): Тэрэнэй урдаһаа удаан сэхэ харахаяа түбэгшөөһэн дасангай шэрээтэ дахин уруугаа хараад, дуугай һуушаба (Д. Батожабай).