ТҮБҺЭН

тэмд. н. алишье, ямаршье, хэншье, хүн бүхэн (всякий): Бергер хаан бэшэ ха юм, тиимэ аад, түбһэн хүнтэй уулзадаггүй бшуу (Б. Санжин, Б. Дандарон); түбhэн зон (гү, али хүнүүд) бүхы зон, бүгэдэ зон, дайралдаһан зон, булта хүнүүд (весь народ, все люди, все): Энэ мори эндэ түбһэн хүнүүд унаад лэ, иишэ тиишээ гүйлгэжэ, унаанһаа гаргахань гээшэ гэжэ хэнтэгээр һанана (Ц. Дон); түбhэн юумэ элдэбын юумэ, дайралдаһан юумэ, хэрэгтэ хэрэггүй юумэ (всякая всячина): Иихэ үедэ тэндэ һууһан юрын түбһэн юумэдэ, яагаашье һаа, дуугаржа үгэдэггүй номгохон шарахан Адуушын Хурьган гэнтэ дуугаржархина (Х. Намсараев); түбһэн юумэн харагдахаар бэшэ юуншье харагдахагүй (ничего не видно): Үдхэн манан унаһан байжа, түбһэн юумэн харагдахаар бэшэ – саашаа гүйжэл мэдэбэб (Б. Санжин, Б. Дандарон); түбhэн юумэндэ бү хамаара! шамда хамаатай бэшэ юумэндэ хамараа бү шэхэ! хүндэлэндэ бү оролсо! (не вмешивайся куда не следует!); түбhэн хүн шадахагүй хэншье һаа хэжэ шадахагүй (не каждый сможет): Тиибэшье мүнгэн гээшэмнай баһал түбһэн хүнэй шадахагүй юумые шадуулдаг зайламар гээшэ даа (Х. Намсараев); түбhэн хүйтэндэ даарахашьегүй хэдышье хүйтэн байхада даарахагүй (не мёрзнущий в любой мороз).