СУГЛУУЛХА

үйлэ ү., идх. залог 1) нэгэдхэхэ, ниилүүлхэ, багсалха, согсолхо, түүхэ, нөөсэлхэ, нөөхэ, гулидхаха (собирать в одно место, коллекционировать, копить): Баруун ханын наанахи комод дээгүүр тэрэнэй хари гүрэнүүдээр ябахадаа суглуулһан сувенирнүүд табяатай (Г.-Д. Дамбаев); Хүн бүхэнһөө жаа жааханаар суглуулбал, нэгэ хүндэ хүрэхөөр ехэ юумэн болохо (Оньһ. ү.); нүхэдөө суглууха анда нүхэдөө дуудажа ерүүлхэ, урижа ерүүлхэ (собирать друзей): Түрын зугааһаа харатайханаар гээгдэжэ ерэһэн Сэмбэл тэрэ дары нүхэдөө суглуулаад, дуратай инаг басагыень адууһа малаар андалдажа абаашаһан Баадха баянай хойноһоо намнажа ошоод, Дүүхэйе сүлөөлхэ гэжэ хэлсэбэд (М. Осодоев); үнеэдээ суглуулха үнеэдээ нэгэ газарта туужа абаха, монсогойруулха (сгонять коров в одно место); хатаһан гэшүүһэ суглуулха гал түлихын тула газарта унаһан модоной хатаһан мүшэрнүүдые түүжэ абаха (собирать хворост): Һ үүлээрнь гэшүүһэ суглуулжа асараад, бороодо норохогүйн тула энгэрэйнгээ дотор хармаанда бөөгнэжэ хэһэн зуруулаараа гал аһаажа байтарынь, мориниинь хаанаһаашьеб өөрөө эзэндээ хүрэжэ ерээ һэн (Д.-Д. Дугаров); сэсэг суглуулха сэсэгүүдые таһа татаад, баглаа болгон багсалха (собирать цветы): Суглуулһан сэсэгээ асараад, басагандаа һарбайхадань, тэдэ сэсэгынь яашагүй һайханаар хангалтаһан ягаа улаан сэсэгүүд бэшэ, харин адага шүбгэтэй алтаргана халаахай болошоно (Ч. Цыдендамбаев); үнэһэ суглуулха пеэшэн сооһоо үнэһэ гаргажа абаад нэгэ газар хэхэ (собирать золу для удобрения); нёлбоһоёо суглуулха аман соохи шэнгэн бодосоо досоошонь залгингүй ба гадагшань нёлбонгүй бариха (собирать слюну): Бадан энэ хэлэһэн үгыень ойлгоогүйшье хадаа һүлэмхеэр нюдэеэ нээжэ, урдаа манан соо хэлбэлзэжэ байһан түхэреэн толбо харахадаа, хатанхай аман соохи нёлбоһоёо суглуулан, юундэшье һынь өөрөө хүсэд мэдэнгүй, тэрээндэ нёлбожорхибо (Б. Санжин, Б. Дандарон); бүхы хүсэеэ суглууха бии үгы хүсэеэ гаргаха (напрягать все свои силы): Гэнтэ мэдэхэдээ бүхы хүсэеэ суглуулжа, урдаа байһан эсэгэдээ Аламжа аһашоод байба (Д. Батожабай); шорой хамажа үүдэндэ суглуулха хамаһан шорой үүдэнэй хажууда обоолхо (замести сор у двери); мүнгэ суглуулха а) хэдэн хүнһөө гү, али эмхиһээ ямар нэгэ хэрэгтэ мүнгэ гуйжа абаха (собирать деньги): Хүндэтэ нүхэд, Дашарабдан Одбоевичай нютагайхид, тус хүшөө бодхоохо хэрэгтэ мүнгэ суглуулха зорилготой Буряад драмын театрай 2012 оной мартын 23-да үнгэрхэ концерт-марафондо эдэбхитэй хабаадаял гэжэ уряалнабди! (minkultrb. ru); б) өөрынгөө мүнгэ нөөхэ, нөөсэлхэ (копить деньги): Хоёр һара мүнгэ суглуулжа, тээсгэн абаһан шэнэхэн костюмаа үмдөөд, гудамжада гарабаб (Ц.-Д. Хамаев); хуушан ном суглуулха хуушан номуудые шуналтайгаар бэдэржэ абаха (коллекционировать, собирать старинные книги); материал суглуулха материал согсолхо, элдэб газарһаа бэшэжэ абаха, хуулажа абаха (собирать материал): Эндэ хори буряадуудай ажабайдалай бүхы талаар угаа һонирхолтой материалнуудые суглуулжа, согсолжо, эмхи гуримдань оруулжа, ороһон, гараһан зоной анхаралда табидаг байба (Ц. Цырендоржиев); һүнэй архи суглуулха һүнэй архи нэрээд, гаргашалангүй нэгэ газарта нөөсэлхэ (копить молочную водку): Иван Хурьган хоёр мордохынхёо гэжэ нөөсэ мяхаяа обоо онги шанаад, суглуулһан һүнэйнгөө архи хуу табиба (Б. Санжин, Б. Дандарон); хам-хум суглуулха түргэхэн багсалжа абаха (быстренько собрать): Мария үбгэн руугаа урихан хараса хаяад, гүлмэр дарууханаар миһэлзээд, һууриһаа хүндөөр бодохо зуураа, бэлдэжэ байһан юумэнүүдээ хам-хум суглуулан саашань абаашахыень басагандаа һарбайба (С. Цырендоржиев).