СУГ

1. наречи хамта, эблэржэ, хамтаржа, сугтаа (вместе): – Заа, энэмни, нээрээ, яагаа ухаатай хүгшэн гээшэб, ы? Үһөө сайтараа, дүшөөд жэлдэ айл һуутараа, нэгэ хүнжэл доро арбаад гаран мянган һүни суг унтатараа ойлгоогүй ябаалби (С. Цырендоржиев); суг хамта нэгэ үе нэгэ газарта эблэржэ, хамтаржа (вместе): Үнгэрэгшэ арбан жэлэй саана тосхонойнгоо табадахи класста суг хамта һурахадаа, тэдэ хоёр танилсаа һэн (Г.-Д. Дамбаев); суг ябаха а) хамта ябаха (идти вместе): Нэгэтэ Хорло ашанараа саадһаань эртэ абаад, магазинуудаар суг ябажа, нааданхайнуудые абаба (Г.-Д. Дамбаев); б) хамта ажаһууха (жить вместе): Ямар һонин юм, бүхы наһаараа суг ябаад, гэнтэл мэдэхэдээ, хоёр тээшээ хуби заяанайнгаа зам дахан таһаршаха, холодошохо (С. Цырендоржиев); суг ябааша харгын хани, замай нүхэр (спутник): – Тэрээ тэрэ баруун хүтэлэй саана центрнай байха! – гэжэ баярлангяар хэлэхэдэнь, суг ябаашадынь моридоо татажа, зааһан тээшэнь харан, һанаа алдахань һанаа алдаба, баярлахань баярлаба (Д. Эрдынеев); суг ажаллаха (гү, али хүдэлхэ) хамта ажал хэхэ, эблэржэ хүдэлхэ (работать вместе, быть коллегами): Залуу зоной зүб мүрөө олохын тула ганса түрэлхид һанаагаа зобохогүй, суг хүдэлдэг хүнүүдынь, нүхэдынь оролдолго гаргажа эхилээ гээшэ (Д. Эрдынеев); Нэрлэжэ эхилхэдэнь, суг хүдэлдэг хүнүүдэйнь олонхид тэрэнэй дайсадай тоодо орохоёо һанажа, саашань тоолохоёо болёодхибо (Д. Эрдынеев); суг алба хаагша нэгэ газарта нэгэ сагта алба хаагша (сослуживец); суг амидаралга хамта байлга (сосуществование); суг амидарагшад биол. нэгэ газарта хамта амидардаг бүлэг амитад (сообщество); суг эзэлэгшэ хамтын зөөриин нэгэ хубиие эзэлэгшэ, хамтаржа эзэлэгшэ (совладелец); суг хэһэн оролдолго хамтадаа гаргаhан хүсэн, зүдхэмжэ (совокупные усилия); суг (гү, али сог) мүшэн астр. Y хэрэй багса м үшэдтэ ородог аймаг одод (Плеяды): Газаашаа гарахадань, суг мүшэн баруун хойно ерээд байгаа һэн (Д. Эрдынеев); Заримдаа сог мүшэнэй залиршаһан хойношье буусадаа арай шамайхан алхижа ерэхэш (С. Цырендоржиев); суг мэдүүлэл хэлэ шэнж. текстын бүридэлдэ эгээ томо синтаксическа хуби (сложное синтаксическое целое); олзо суг! хоёр хүнэй юумэ олоходо хэлэдэг үгэ (чур на двоих, чур пополам! – о находке); 3. дахуул ү. хамта, хамтадаа, юумэнтэй холижо (с, вместе с): Нээрээшье тэрээнтэй суг дайнда ябаһан Фёдор гэжэ нэрэтэй хүн бии һэн (Г.-Д. Дамбаев); Гэрэй эзэн столдо голложо һуунхай, мяханай консервэтэй суг шарагдаһан хартаабха амтархан эдинэ, сухаари харшаганатар жажална (В. Гармаев).