СОРТООТОЙ

1. тэмд. н. 1) хэрзэгы, хадхуу шэрүүн, хэрдэгэр, үһэрэнги, зүрюу; дээрэлхүү, ёһорхуу, томоорхуу (дерзкий, вызывающий; заносчивый): Гэбэшье Хорло сортоотой зандаа, Сукоевһоо тунхаринагүй: – Та намайе дан муугаар бү һанагты. Би яажа хүдэлхөө одоошье мэдээб … – гэбэ (Ж. Тумунов); сор тоотой маяг хэрдэгэр, һорхогор маяг (вызывающий вид); сортоотой ябадал хэрзэгы ябадал (дерзкий поступок); сортоотой зан түргэн сухал, сухалтай зан; хэрзэгы, дээрэлхүү зан (горячность, вспыльчивость; заносчивость); 2) эршэтэй, омог, үсэд, нэтэрүү (энергичный, напористый); сортоотой гэшхэдэл бардам, бахархуу гэшхэдэл (гордая поступь); 3) огсом, хөөрүү, ордоһотой (горячий, лихой – о коне); 4) гэнтэ шангаар дуугарһан, огсом, хүлеэгдээгүй (резкий – о звуке): Үглөөнэй наранай городой сонхонуудта наадажа эхилээдүйдэ Минжуртанай сонхо доро машинын нилээд сортоотой гудок дуулдаба (Ж. Тумунов); сортоотой бадаряан шанга, шэрүүн, огсом (резкий, громкий): Бэе бэедээ хашасалдан дүхэриглэнхэй, нэгэ жэгдээр собхорон байжа дуулахадань, сортоотой бадаряан аялга Үлеэгэй голоор тунан сууряатажа, сэдьхэлэй эгээ һайхан мэдэрэл түрүүлнэ (М. Осодоев); 2. наречи шангаар, огсомоор, үсэд нэтэрүүгээр (сильно, энергично, напористо): Тэрэнэй ханилһан Ага гол баһал Удагантаһаа эхитэйл даа. Эхинэй дабаанай наанахи Арын-Булагай шэрэнги сооһоо тэрэ анханһаа сортоотой гарадаг юм (Д. Эрдынеев); сортоотой шангаар а) галзуу зоригтойгоор, хиитэйгээр (сильно, отчаянно): Хэдэн олон хоног соо үбэл хабар хоёр сортоотой шангаар тэмсэл хэнэ (Ц. Шагжин); б) огсомоор, хангюурдан (громко, резко): Ёохорһоо бусажа ябаһан басагад сортоотой шангаар дуулажа, һүниин һонорые сошоон сууряатуулна (М. Осодоев).