СЭРЭГЭЙ

тэмд. н. сэрэгтэ хабаатай (военный): Сэрэгэй тусхай операцида хабаадажа байһан сэрэгшэдые дэмжэлгын хэмжээ ябуулгада 300 гаран зон хабаадажа, 4 гаран сая түхэриг суглуулагдаа (infpol. ru); сэрэгэй командовани гүрэнэй зэбсэгтэ хүсэнүүд, мүн тэдэнэй хубинуудыень захирха дарганар (военное командование): 1938 онһоо 1942 он болотор совет-монгол хилэ 15 дахин гаталжа совет сэрэгэй командованида хэрэгтэй шухала мэдээнүүдые, нюуса баримтануудые асардаг байгаа (mungen-tobsho.com); сэрэгэй байдал дайнай үеэр тогтооһон тусхай эрхэ, хуулиин журам (военное положение); сэрэгэй жаяг заршам байлдагшадай сахидаг сахил журам (воинская, военная дисциплина); сэрэгэй нюуса гүрэнэй хамгаалдаг сэрэг тухай үсөөн хүнэй мэдэхэ мэдээнүүд, гүрэнэй нюусын түрэл (в оенная тайна): Минжурай шэхэндэ « сэрэгэй нюуса » гэһэн үгэ, шэхэнэй һиихэ мэтэ, үдэр бүри ханхинан байдаг (Ж. Тумунов); сэрэгэй тангариг зэбсэгтэ хүсэнүүдэй зэргэдэ орожо байһан хүнэй шахаа, үгэеэ үгэлгэ (присяга); агаарай-сэрэгэй сэрэгэй авиацида хабаатай, агаараар ниидэхэ сэрэгэй (военно-воздушный); ябаган сэрэгэй мори хэрэглэнгүй ябагаар байлдадаг гүрэнэй зэбсэгтэ хүсэнүүдэй түрэлдэ хабаатай (пехотный); сэрэгэй албан гүрэнэй зэбсэгтэ хүсэнүүдтэ алба хаалга (военная служба): Тиигэһээр ябатараа, наһанайнгаа хүсэхэдэ сэрэгэй албанда ошохо болобоб (Г.-Д. Дамбаев); сэрэгэй бодото албан гүрэнэй зэбсэгтэ хүсэнүүдтэ албата уялгаяа дүүргэлгэ (действительная военная служба): 1932 ондо Галан Данзанов сэрэгэй бодото албанда татагдаба (Б.-М. Жигжитов); сэрэгэй болзорто албан арбан хоёр һарын туршада албата уялгаяа дүүргэлгэ (срочная военная служба); сэрэгэй алба хэхэ армида албата уялгаяа дүүргэхэ (нести военную службу): Буряад Уласай арадай артист Баир Бадмаев с эрэгэй алба хэжэ байhанаа, Зүүн зүгэй Сибириин соёлой болон урлалай академидэ оюутан боложо, удаань Буряад драмын театрай зүжэгшэн болоо (Буряад Y нэнһөө); сэрэгэй албанһаа хулжаха гүрэнэй зэбсэгтэ хүсэнүүдтэ албанда мордохоһоо зайлаха (уклоняться от военной службы): Милициин эрэлхэг зоригто лейтенант хэдэн хоногто мүрдэжэ, сэрэгэй албанһаа хулжаһан тэрэ бузагай амитаниие мэхынгээ, дүршэлэйнгөө ашаар бугуулидажа шадаа (С. Цырендоржиев); сэрэгэй алба хэгшэ, сэрэгэй албанай хүн, сэрэгэй алба хаагша гүрэнэй зэбсэгтэ хүсэнүүдтэ албата уялгаяа дүүргэгшэ (военнослужащий): Байлдаанай газарта дайшалхы зорилго гаргаһанай түлөө 12 сэрэгэй алба хэгшэдые болон һайн дураараа хүсэгшэдые «Сэрэгэй тусхай операцида хабаадагшада» гэһэн медаляар шагнаһан байна (М. Пригнаев); Россиин сэрэгэй алба хаагшад Украинада тусхай операциин даабаринуудые дүүргэхэдээ, эрэлхэг зориг гаргажа, баатаршалга харуулна (С. Ринчинов); сэрэгэй врач эмшын тушаал эзэлдэг аргын дээдэ болбосоролтой сэрэгэй алба хэгшэ (военврач); сэрэгэй һуралсалай багша һуралсалай газарта албанай урдахи сэрэгэй бэлэдхэлые хүтэлбэрилдэг хүн (военрук); сэрэгэй корреспондент дайнай үеэр зэбсэгтэ хүсэнүүдтэй ябажа, тэдэниие олондо мэдээсэл тараадаг хэрэгсэлнүүдтэ тодорхойлон харуулдаг сурбалжалагша (в оенкор): Американ сони нуудай сэрэгэй корреспондент Эр нест Хэмингуэй 1937–1939 онуудта испан дайнһаа США-гай эрхэтэндэ үнэн һонин мэдээсэжэ байгаа (Т. Самбялова); сэрэгэй хэрэглэмжэ хангалгада тааруулга гүрэнэй ажахы, мүн хүн зониие дайнда бэлэдхэлгэ ба тааруулга (военизация); сэрэгэй гуримаар сэрэгэйхеэр (на военный лад, по-военному): Хасаг гараа малгайдаа абаашан, сэрэгэй гуримаар ёһолоод, ягдагад гэн эрьежэ гараба (Б. Санжин, Б. Дандарон); сэрэгэй тулалдаан зэбсэглэгдэһэн дайлалдаан (военное столкновение); сэрэгэй туһаламжа мүнгэн, сэрэгэй хэрэгсэлнүүд, арми, флот, авиацида һуралсалай талаар дэмжэлгэ (военная помощь): Хэлсээнэй ёһоор, эдэ гүрэнүүд бэе бэедээ политическэ, экономическа болон сэрэгэй туһаламжа үзүүлжэ байхаар хараалаа (Д. Базарова); сэрэгэй дарга түүх. нютагай дарга, Русьта, мүн зарим тэды Россида: сэрэгэй, мүн можо-областиин гү, али тойрог-округой дарга; тэрэнэй хүтэлбэрилдэг областьнь воеводство гэжэ нэрэтэй байгаа (воевода): Хэды һонирхолтой юумэнүүдые Очир тайжын хөөрэбэшье, тонуулша Ван-Түмэрые сэрэгэй дарга болгохо ёһогүйбди гэжэ Ригбии хамба огтолон арсаба (Д. Батожабай); сэрэгэй уялгата хүн армида алба хааха уялгатай хүн (военнообязанный); сэрэгэй зүблэл гүрэнэй зэбсэгтэ хүсэнүүдэй захирха хамтын байгуулга, эмхи (военный совет); сэрэгэй комиссар сэрэгэй захиргаанай эрхэтэй ударидахы нюур (военный комиссар, военком): Теэд сагаан биледтэй хүниие сэрэгэй комиссар дүтэ үзэнэгүй (С. Цырендоржиев); сэрэгэй наһанда хүрэһэн армида ошохоор арба найма наһа хүрэһэн (достигший призывного возраста); сэрэгэй наһанай арба найманһаа хорин долоо хүрэтэр наһанай (призывного возраста); сэрэгэй соло сэрэгшэдтэ үгтэдэг зэргэ, хэргэм (военное звание); сэрэгэй адуун сэрэгшэдэй хэрэглэдэг һүрэг морид (табун войсковой части); сэрэгэй хубсаһан байлдаашадай үмдэхэ хубсаһан (военная форма): Хүбүүдэй үһөө абхуулжа, банида үрдилдэн ороод гарахада, обоо хүбөө сэрэгэй хубсаһан асараатай байба (Ж. Тумунов).