СЭЭР

юум. н. 1) арсагдаһан, таарамжагүй, зохишогүй юумэн, хорюул (запрет, табу): Нүхэр Гонгоронов, та сээрээ алдаһан энэ хүгшэн эмын һол-һол хусаһые ухаандаашье бү абаарайгты?! (С. Ангабаев); сээр табиха тоонто тайhанай hүүлээр нарайтай айлда хари зоной орохогүйн тула хуhан модоор хорюулай тэмдэг табиха. Сээр табихадаа, үүдэнэйнгөө хоёр хагсаргаhаа урагша метр тухай утатай хуhан модо табижа, үзүүрнyyдыень мүн лэ тиимэ модоор холбодог юм. Сээрээ үхибүүнэйнгээ үендөө хүрэхэдэнь абадаг ёhотой байгаа. Зүгөөр зарим айл хахад жэлшье болгоод абадаг байhан юм. Сээр табилга хадаа урда сагта үхибүүдэй нарайгаар элдэб үбшөөр үбдэдэг ушартай холбоотой. Нарайтай болоhон гэрэй эзэншье хэрэгээр холын аянда ошоо hаа, гэртээ сэхэ орохоо нарилдаг байhан юм. Тиимэ хүн хүршындөө хоноод, үглөөдэрынь гэртээ ерэдэг байгаа (устанавливать у дверей юрты запрещающий знак из берёзы); 2) баруун бур., хууш. һүзэгтэнэй шажанай гурим хазагайруулһан, эбдэһэн ябадал, гэмтэ ябадал, нүгэл (грех): Урдаа табигдаһан архи саашань түлхеэ һаа ёһотойхон лэ сээр гэжэ тоолодог үнөөхи Ута Гомбомнай нэгэл аягаһаа гансата халаадхиба (С. Цырендоржиев); сээр нүгэл һүзэгтэнэй шажанай гурим хазагайруулһан, эбдэһэн ябадал (грех): Эсэгынь хэһэн сээр нүгэл ехэдээд, хүбүүниинь зобожо ябаа юм бэзэ (М. Осодоев); сээр нүгэлдэ тоолохо шажанай гурим хазагайруулһан юумэн гэжэ тоолохо (считать грехом).