САРБУУ

юум. н. 1) тохоногһоо эхилээд, альган ба альганай ара тала хүрэтэрхи мүсэ (локтевая кость, часть руки между предплечьем и пястью): Тэрэнэй богонихон аад, бүдүүн сарбуугайнь үһэнүүд барбаганан, баабгайн һабар һануулна (Д. Батожабай); Сэндэмэ сарбуугаа дэрлэн, уруугаа хараһан зандаа бүхы бэеынгээ үндэгэнэсэ, хахан ханяан байжа энеэшэбэ (С. Цырендоржиев); сарбуудаа хүрэтэр хамсыгаа шамаха хамсыгаа өөдэнь тохоногтоо арай хүргэнгүй татаха, эбхэхэ (закатывать рукава почти до локтей): Сарбуудаа хүрэтэр хамсыгаа шамажархиһан гулваа ноён гэдэһэтэй өөхэ таһар отолоод, гараараа абажа, ама уруугаа түлхинэ (Д. Батожабай); сарбуу шүүрэхэ а) хүниие тохоногһоо доогуур барижархиха (схватить за руку ниже локтя): Тайшаагай үгэ хэлэнгүй саашаа ошомсоор, нэгэ шэрүүн гар Доржын сарбуу шүүрэбэ (Ч. Цыдендамбаев); б) шэлж. арга мэхээр һанаһандаа хүрэхэ, һанаагаа дүүргэхэ, үлүү хараха (добиваться своего): Теэд нойтон тэбшые нохой долёохо, номгон хүниие ноён баһаха гэжэ гэрэ Овчинников сарбуу шүүрэнэ, ганса өөрынгөө ашаг олзо харана ха юм (Б. Санжин, Б. Дандарон); в) хомхойрхо (жадничать); сарбуу татаха эхир., булг. а) хэн нэгэнэй хубсаһа гэнтэ тайлажархиха (резко сдёрнуть с плеч); б) шэлж. бадашаха, сад-няд гэхэ, ёрд гэхэ, үһэрин, эсэргүүсэн дуугарха (резко отвечать, противоречить); 2) хүнэй һудал барихада амар, чаас, бугаабша, эрхи гэхэ мэтые зүүдэг гарай эгээ нарин хуби (запястье): Юундэб гэхэдэ, нютагай дарханда бутархай алта үгэжэ хүүлэһэн гал шара бугааг баруун гарайнь сарбууда яларжа байгаа ха юм (Д. Батожабай); сарбуу адхаха гар эгээ нарин багтань бажууха (сжимать запястье): – Байгты, байгты, һудаһаяа барюулагтыл даа… – Долгормаа фартугтаа гараа аршаад, эжынгээ сарбуу адхаадхиба (С. Цырендоржиев); сарбуугай шэнээн бүдүүн гарай эгээ нарин хуби шэнги бүдүүн (толщиной с запястье): Бешимэй саагуур сарбуугай шэнээн бүдүүн ута могой маряаһандал гулгажа ябаа (Д.-Д. Дугаров); гар сарбуугаарнь хүлихэ хүнэй хоёр гарыень ниилүүлжэ эгээ нарин багтань уяха (связывать руки в области запястья): Федя Охиной хоёр гарые холбожо, түүхэй һур аргамжаар сарбуугаарнь хүлеэд, аргамжынгаа нүгөө үзүүрыень дээрэ блогто уяба (Б. Санжин, Б. Дандарон); 3) хүнэй гарай үзүүрэй гадар талын хабтагар хуби, альганай ара тала (пясть, тыльная сторона ладони): Уршышаһан арһатай, дабхасалдан асатаһан гүбэгэр хүхэ һудаһатай, яһан сарбуутай үбгэнэй гар Доржодо тон элеэр харагдана (Ч. Цыдендамбаев); нюдөө сарбуугаараа аршаха нюдөө альганай ара талаарнь үрэхэ (тереть глаза тыльной стороной ладони): – Юун болооб? – гэжэ байжа, нойрмог няагаһатай нюдөө сарбуугаараа аршасагаан, иишэтиишээ хаража, пяард-пяард гэнэ (Х. Намсараев); нюдөө сарбуугаараа халхалха нюдөө альганай гадар талаарнь наранһаа гү, али ондоо ялагар юумэнһээ хааха (прикрывать глаза тыльной стороной ладони): Басаган сэбэр хүбүүнэй уһатанги соол хара нюдэнэй ялагас гэхые хаража үрдеэд, сарбуугаараа нюдэеэ халхалан, нюргаараа эрье түшөөд, нилээн удаан зогсобо (С. Цырендоржиев); 4) хаш. гараа дулаасуулхын тула сарбуудаа үмдэдэг хүбэн зурууд (ватная полоска, надеваемая на запястье для тепла).