САМСААЛ

1. юум. н. 1) модонһоо сэбэрлэгдэһэн ой соохи зурууд газар (просека): Минии мэдэхэ самсаалнууд гэхэдэ, голой эхиндэ землемер самсаал, тээ доодо тээнь ехэ самсаал гэжэ тэргэтэй морёор ябадаг харгытай самсаал байдаг (Ц. Шагжин); самсаал сабшаха ойн зуруудые модонhоо сэбэрлэхэ (прорубать просеку); 2) харгыгаа тэмдэглэхын тула модон дээрэ сабшаhан одхор, сабшалаа, тэмдэг (зарубка на дереве): Модон соогуур ябажа, зохид бүдүүн хэдэн шэнэһэндэ һүхөөрөө сабшажа самсаал гаргаад, үшөө хүсэд болоогүй жэмэстэй нэрһэнэй эшэ харахадаа, тэрэ эжэлүүдгүй үхибүүн наһаяа һанаандаа оруулба (Г.-Д. Дамбаев); 3) хажуу, газаа тала, эрмэг, гурьба (грань, призма): Шойдог тэрэ бутылкынгаа дороһоо пяс гэтэр альгадаад, таглаадаһынь мулталһан бэеэрээ хоёр самсаалтай стаканда аягална (Ц.-Ж. Жимбиев); дүрбэн самсаал дүрбэн эрмэг (четыре грани); найман самсаал дуулга найман талатай дуулга (восьмигранный шлем): Найман самсаал дуулгаһаань / Наранай туяа сасараа һэн, / Мүнгэн булад хуягһаань / Мүшэнэй толон ялараа һэн (Х. Намсараев); 2. тэмд. н. 1) хурса, хурса эрмэгтэй, хабhархуу (острый, ребристый): Үнгын гоё мрамораар / Үелэн зүйжэ бүтээһэн / Шугам самсаал тулгатай / Шулуун ордон соохонуур / Шууян гаража ябахадаа (Д. Улзытуев); самсаал шүдэн үзүүртэй жэгдэ шүдэн (острые ровные зубы); самсаал хушуутай шүбэгэр, шобхо, хурса хушуутай (остроносый, остромордый); самсаал үргэн нарин ута үргэн (остроконечный подбородок): Салир хушуун, самсаал үргыешни сасара буудажархихаб! Сэрэн бидэ хоёрто добтолоод үзөөрэйлши (Б. Мунгонов); 2) гурагар, жэрбэгэр, hомон бэетэй (стройный): самсаал бэетэй.