САЙРАХА

үйлэ ү. 1) сагаанаар харагдаха, сайха (белеть, белеться): Шэбэрэймни аяар баруун хойнонь Дабхар сагаан гэжэ үбэл зунгүй саһатай үндэр хадын орой сайран харагдадаг (Ц. Шагжин); 2) сагаарха, эзэлүүдгүй сагаан болохо (становиться белым, приобретать белый цвет): Ошорхайн барагар хара болошоод байһан шэг сайража, нэгэ аргагүй ехэ баяраар гэрэлтээд, залуу болоһон шэнгеэр үзэгдэбэ (Д. Эрдынеев); нарай үхибүүнэй арһан сайрана нарай үхибүүн түрүүн түрэхэдөө улаабтар үнгэтэй арһатай байһанаа, тэрэнь байн-байн сайбар үнгэтэй болодог (кожа новорождённого постепенно становится белой); 3) хүхэ сагаан болохо, сайха, сухииха, хубхииха (бледнеть): Таниин уб улаан болоһон шарай үргэнһөө эхилэн сайража, наһан соогоо нюураа һүөөр угаажа ябаһан хүнэй шарайдал адли болобо (Ч. Цыдендамбаев); сайраха хубхииха хүхэ сагаан болохо (бледнеть); 4) гэгээ орохо, гэгээрхэ, һаруул болохо, үүр сайха (светлеть – о небе, горизонте; брезжить – о заре, рассветать): Зүүн хойто зүгһөө огторгойн ногоорон сайража, үглөөнэй түрүүшын ягаан туяагай толорходо, эртэшэ шубууд шэнхинүүр дуугаа эхилбэ (Ч. Цыдендамбаев); үүр сайраха багта үүр сайха хирэдэ, гэгээ ороходо (ближе к рассвету, на рассвете); 5) үсөөн бороогой орохоёо болихо (переставать, прекращаться – о дожде); 6) шэлж. зэлд гэхэ, һэб гэхэ, досоо хүнгэн болохо, табигдаха (отлегать от сердца): М инии досоо сайраба; 7) шэлж. сагаарха, гэмгүй гэжэ тодорхо (оправдываться).